सावधान... तुम्ही पॅकेज दूध पिताय का..? मग 'या' गोष्टी तुम्हाला माहित असणे आवश्यक आहे

गायीचे दूध हे कॅल्शियमचे भांडार आहे. दूध पिवून जे मोठे झालेत ना, तेच तुम्हाला दुधाचे फायदे अगदी चांगल्या प्रकारे सांगतील. दूध आरोग्याला चांगले असते. विशेषतः हाडे आणि सांध्यांसाठी ते एक उत्तम पोषकतत्व ठरते. शरीराला अमिनो आम्ल आवश्यक असते. हे आमिनो आम्ल शरीर स्वतः तयार करु शकत नाही. पण दूधातून ते मिळते. आजकाल ताजे दूध मिळणे कठीण आहे. त्यामुळे दैनंदिन गरजांसाठी बहुतेक घरांत पॅकेज केलेल्या दुधाचा वापर होतो. शहरात तर पॅक केलेले दूधच मिळते, मात्र तज्ञांच्या मते पॅक दूध वापरण्याच्याही काही पद्धती आहेत. त्या पद्धती कोणत्या किंवा पॅक दूध वापरण्याचे नियम कोणते हे आपण या लेखातून पाहणार आहोत.

पॅकेज केलेले दूध का उकळू नये?

पिशवीतले दुधाचे पाश्चरायझेशन होते. ही अशी एक प्रक्रिया असते जी अन्नातील हानिकारक जीवाणू मारून खाण्यास सुरक्षित करते. तज्ञांच्या मते, एव्हीयन इन्फ्लूएंझा विषाणू, मायकोबॅक्टेरियम, कोलाय, लिस्टेरिया आणि कॅम्पिलोबॅक्टर यांना मारण्यासाठी दूध सामान्यतः 71 अंश सेल्सिअसवर गरम केले जाते. या सर्वांमुळे विविध आजार आणि रोग होऊ शकतात. पाश्चरायझेशन केवळ लिस्टिरोसिस, टायफॉइड ताप, क्षयरोग, डिप्थीरिया आणि ब्रुसेलोसिसच्या प्रसारामागील हानिकारक जीवाणू मारत नाही तर खराब होणे कमी करते. त्यामुळे तुम्ही दूध उकळण्यापासून दूर राहावे, असे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे.

जेव्हा तुम्ही पाश्चराइज्ड पॅकेज केलेले दूध उकळता तेव्हा काय होते?

1. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की पाश्चराइज्ड दूध पुन्हा उकळल्याने दुधाचे पौष्टिक मूल्य खराब होते.

2. जेव्हा तुम्ही 100°C पेक्षा जास्त तापमानात पाश्चराइज्ड दूध 10 मिनिटांपेक्षा जास्त काळ उकळता, तेव्हा संपूर्ण प्रक्रिया कमी होते आणि व्हिटॅमिन डी सारखे आवश्यक पोषक नष्ट करते, जे कॅल्शियम शोषण्यास मदत करते.

3. पाश्चराइज्ड पुन्हा उकळल्याने दुधातील जीवनसत्वाचे प्रमाण किमान २५ टक्क्यांनी कमी होते.

4. पाश्चराइज्ड दूध उकळल्याने दूधामधील प्रथिनांचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी होते. दुधापासून बनविलेला मठ्ठा हा प्रथिने, हाडे दुरुस्त आणि मजबूत करण्यास मदत करत असतो. कोलेस्टेरॉलची पातळी कमी करण्यासही मदत करतो.

5. पाश्चराइज्ड दूध उकळल्याने दुधाची चव आणि रचना देखील बदलू शकते.

दूधाचे फायदे देखील आहेत का?

तज्ञ पाश्चराइज्ड दूध उकळण्याच्या विरोधात असताना, काही फायदे देखील आहेत. परंतु त्यांना अल्पकालीन म्हणून संबोधले जाऊ शकते.
1. पाचनशक्ती वाढते
बऱ्याच लोकांचा असा विश्वास आहे, की उकळत्या दुधामुळे लॅक्टोजचे विघटन करून पचनास मदत होते आणि ते पचण्यास सोपे होते.
2. मानसिक आराम
दूध उकळणे ही बऱ्याच संस्कृतींमध्ये पारंपारिक प्रथा आहे. तज्ज्ञ म्हणतात, पॅकेज केलेले दूध पिण्यासाठी, एकतर ते थंड करा किंवा फक्त 3-5 मिनिटे गरम करा. तसेच, ते कच्च्या दुधात कधीही मिसळू नये. त्यात हानिकारक जीवाणू असतात. दूधाने डोकं शांत होतो, असाही एक समज आहे.