ऑनलाइन गेमिंगमध्ये अडकून तरुण गमावत आहेत जीव..! हे व्यसन तुमचे मानसिक आरोग्य कसे नष्ट करते? वाचा

online gambling addiction : ऑनलाईन गेमिंग हे वरवर मनोरंजक जरी वाटत असले तरीही त्याचे गंभीर दुष्परिणाम आहेत. या दुष्परिणामाचा मोठा फटका मानसिक आरोग्य आणि शरीरावर बसतो, या खेळाचे व्यसन जडते. याशिवाय आर्थिक झळ बसते ती वेगळीच या सर्व गोष्टी मानसिक निराशेच्या गर्तेत अडकण्यास कारणीभूत ठरतात आणि परिस्थिती हाताबाहेर गेली की, तोल ढळतो आणि मग आत्महत्येचा मार्ग पत्करतात.

या लेखात आपण काही घटनांचे संदर्भ आणि ऑनलाईन गेमिंगचा मानसिकतेवर काय परिणाम होतो त्यावर उपाय काय हे जाणून घेत आहोत.

प्रकरण क्रमांक 1: कलबुर्गी, कर्नाटक येथे ऑनलाइन जुगार सोमनाथ चिद्री ( 22) अंमली पदार्थांच्या विळख्यात अडकलेल्या बीएस्सी नर्सिंगच्या अंतिम वर्षाच्या विद्यार्थ्याने कर्ज न फेडल्यामुळे 5 डिसेंबर रोजी आत्महत्या केली. या तरुणाने ऑनलाइन गेमिंगसाठी 4 ते 10 टक्के व्याजदराने 80 लाख रुपयांचे कर्ज घेतले होते.

प्रकरण क्रमांक 2: उत्तराखंडमधील रुद्रपूर येथील एका बारावीच्या विद्यार्थ्याने 5 डिसेंबर रोजी ऑनलाइन गेमिंगमुळे कर्जाला कंटाळून आत्महत्या केली. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, घरच्यांनी नकार देऊनही हा अठरा वर्षीय विद्यार्थ्याने आपले गेमिंगचे व्यसन सोडले नाही, तो मित्रांकडून पैसे उधार घेऊन खेळत राहिला. मात्र कर्जाचा बोजा पडल्याने तो बराच काळ तणावाखाली होता.

प्रकरण क्रमांक 3: झारखंडमधील जमशेदपूर येथील कदमा पोलिस स्टेशन परिसरातील एका 19 वर्षीय बीबीएच्या विद्यार्थ्याने 4 डिसेंबर रोजी ऑनलाइन गेमिंगच्या तणावामुळे टोल पुलावरून उडी मारून आत्महत्या केली.

या तीन घटनांमध्ये 18 ते 22 वर्षे वयोगटातील तरुणांनी ऑनलाइन गेमिंगच्या व्यसनामुळे आणि कर्जाच्या दबावामुळे आपला जीव गमावला. ज्या वयात तरुणांचे भविष्य घडवण्याचे स्वप्न असते, त्या वयात हे व्यसन त्यांना नैराश्यात ढकलत आहे. आजच्या काळात ऑनलाइन गेमिंगचे व्यसन हे दारूपेक्षाही घातक ठरत आहे. यामध्ये लोकांचे लाखो, करोडो रुपयांचे नुकसान होते आणि कर्जाची परतफेड न केल्याने त्यांना आत्महत्येसारखे पाऊल उचलावे लागत आहे.

ऑनलाईन गेममुळे मानसिक आरोग्यावर परिणाम

हे ऑनलाइन गेमिंगचे व्यसन तरुणांच्या मानसिक आरोग्यासाठी आणि जीवनासाठी कसे गंभीर धोका बनत आहे आणि तरुण या सापळ्यात कसे अडकतात आणि या व्यसनापासून मुक्त कसे व्हावे हे जाणून घेऊया.

ऑनलाइन गेमिंग व्यसन म्हणजे काय?

गेमिंग डिसऑर्डर हा एक मानसिक आजार आहे, ज्याला जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) देखील मान्यता दिली आहे.

जेव्हा एखाद्या व्यक्तीला गेम खेळण्याचे व्यसन लागते आणि ते सोडू शकत नाही तेव्हा तो त्यातच गुरफटत जातो. या खेळाच्या व्यसनामुळे व्यक्तीचे कामाचे आयुष्य, झोप, आहार आणि इतर जीवनशैलीवर परिणाम होऊ लागतो.

जेव्हा गेमिंगच्या सवयीमुळे एखाद्या व्यक्तीचे दैनंदिन काम, नातेसंबंध, अभ्यास आणि इतर महत्त्वाच्या कामांवर परिणाम होऊ लागतो, तेव्हा ती व्यक्ती गेमिंग डिसऑर्डरची शिकार झाल्याचे लक्षण आहे.

या स्थितीकडे दुर्लक्ष करणे मानसिक आणि शारीरिक आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते. या व्यसनामुळे मानसिक ताणतणाव, वेळेचा अपव्यय आणि कर्ज यांसारख्या समस्या निर्माण होतात, ज्यामुळे व्यक्तीला मानसिक आणि शारीरिक त्रास होऊ लागतो.

मुलाला ऑनलाइन गेमिंगचे व्यसन आहे हे कसे समजावे?

• गेम खेळण्याची तीव्र इच्छा आणि ते पुन्हा पुन्हा खेळण्याची सवय.
• दिवसभर मोबाईलकडे टक लावून पाहणे
• अभ्यास, काम किंवा कुटुंबाकडे दुर्लक्ष करणे.
• वेळेची मर्यादा ठरवूनही दीर्घकाळ गेम खेळणे.
• गेम खेळण्यापासून रोखल्यास तणाव, राग किंवा चिडचिड.
• शारीरिक हालचाली आणि झोपेचा अभाव.
• ऑनलाइन गेमिंगसाठी सतत पैशांची मागणी.
• गेमचे व्यसन मानसिक आरोग्य बिघडवत आहे

काय सांगतात मानसोपचार तज्ज्ञ?

मानसोपचारतज्ज्ञांच्या मते, गेमच्या व्यसनाचा मानसिक आरोग्यावर हळूहळू परिणाम होत आहे. मुलांच्या आरोग्यावर पण खोलवर परिणाम होतो. खेळ खेळताना मुलाचे मन इतर कशातही गुंतत नाही. तो एकटे राहणे पसंत करू लागतो आणि वास्तविक जीवनापासून तो डिस्कनेक्ट होऊ लागतो, ज्यामुळे त्याचे मानसिक आरोग्य बिघडू लागते.

खेळाच्या दुनियेत मग्न असलेली मुले बाहेरील जगालाही खेळाचा एक भाग मानू लागतात. त्यांच्या वागण्यात बदल होतो; ते लोकांना भेटणे आणि बाहेर जाणे कमी करतात.

मूल वास्तविक जीवनात खेळाच्या आदेशांचे पालन करू लागते, ज्यामुळे त्याची विचारशक्ती कमी होऊ शकते. गंभीर प्रकरणांमध्ये ते आत्महत्या प्रवृत्ती किंवा इतरांना हानी पोहोचवू शकते.

स्वतःचे संरक्षण कसे करावे?

मुलांना मोबाईल आणि लॅपटॉपपासून दूर ठेवा : मुलांना तंत्रज्ञानापासून दूर ठेवण्याचा प्रयत्न करा जेणेकरून ते गेमिंग आणि इंटरनेटचे नकारात्मक परिणाम टाळू शकतील.

लहान मुलांना मोबाईल देऊ नका : मुलांना फक्त आवश्यक कामासाठीच मोबाईल द्या, जेणेकरून ते गेम किंवा सोशल मीडियामध्ये जास्त वेळ घालवू शकत नाहीत.

मॉनिटर: जर मुलाकडे मोबाईल किंवा लॅपटॉप असेल तर त्याच्या हालचालींवर लक्ष ठेवा. ते गेमिंग किंवा इतर व्यसनाधीन क्रियाकलापांमध्ये गुंतत नाहीत याची खात्री करा.

जास्त वेळ घालवण्याकडे लक्ष द्या : जर मूल कोणत्याही साइटवर जास्त वेळ घालवत असेल तर त्याबाबत सतर्क राहा.

मुलांसोबत खेळा : मुलांबरोबर बुद्धिबळ, लुडो किंवा इतर मैदानी खेळ खेळा जेणेकरून ते मानसिक आणि शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय राहतील.

अनावश्यक ॲप्सपासून संरक्षण : मुलांच्या फोनवर अनावश्यक ॲप्स डाऊनलोड होऊ देऊ नका आणि रात्री त्यांना मोबाइल देऊ नका. अशा प्रकारे तुम्ही मुलांना ऑनलाइन गेमिंगच्या व्यसनापासून वाचवू शकता.