'नैसर्गिक' पूरक आहार ठरू शकतात लिव्हर-किडनीसाठी घातक; 'हे' 7 सप्लिमेंट्स घेण्यापूर्वी सावधान!

Natural supplements kidney risk : आजच्या धावपळीच्या युगात स्वतःला फिट ठेवण्यासाठी अनेकजण विविध पूरक आहारांचा आधार घेतात. विशेषतः ज्या उत्पादनांवर "नैसर्गिक" किंवा "हर्बल" असे लेबल असते, ती पूर्णपणे सुरक्षित आहेत असा आपला समज असतो. मात्र, यूएस नॅशनल लायब्ररी ऑफ मेडिसिन मधील अलीकडील अभ्यास धक्कादायक वास्तव समोर आणतो.

हे पूरक आहार केवळ आहारातील कमतरता भरून काढण्यासाठी असतात, पण त्यांचा अतिवापर किंवा चुकीच्या पद्धतीने केलेले सेवन तुमच्या यकृत (Liver) आणि मूत्रपिंडावर (Kidney) जीवघेणा ताण आणू शकतो.

पूरक आहार अवयवांसाठी का धोकादायक ठरू शकतात?

यकृत आणि मूत्रपिंड हे शरीरातील 'फिल्टर' म्हणून काम करतात. जेव्हा आपण कोणत्याही प्रकारचे सप्लिमेंट घेतो, तेव्हा त्यावर प्रक्रिया करण्याची जबाबदारी या दोन अवयवांवर असते. जर हे पूरक आहार कृत्रिम रसायनांनी युक्त असतील किंवा त्यातील घटकांचे प्रमाण जास्त असेल, तर ते या अवयवांना कायमस्वरूपी इजा पोहोचवू शकतात.

पूरक आहारांबाबत विशेष खबरदारी घेणे गरजेचे..!

१. ग्रीन टी अर्क (Green Tea Extract)

एका कप ग्रीन टीचे सेवन सुरक्षित असले, तरी त्याच्या गोळ्या किंवा अर्क धोकादायक ठरू शकतात. यात एपिलोकेटचिन गॅलेट (EGCG) सारख्या कॅटेचिनचे प्रमाण अत्यंत जास्त असते. यामुळे यकृताला जळजळ होऊन गंभीर इजा होऊ शकते.

२. उच्च-डोस प्रथिने पावडर (High-Dose Protein Powder)

बॉडी बिल्डिंगसाठी वापरल्या जाणाऱ्या प्रोटीन पावडर्सचे अतिसेवन मूत्रपिंडावर अतिरिक्त ताण निर्माण करते. प्रथिनांच्या चयापचयातून निर्माण होणारा नायट्रोजनयुक्त कचरा बाहेर टाकण्यासाठी मूत्रपिंडांना अधिक कष्ट करावे लागतात, ज्यामुळे दीर्घकालीन आजाराचा धोका वाढतो.

३. चरबी-विद्रव्य जीवनसत्त्वे (A, D, E, K)

ही जीवनसत्त्वे पाण्यात विरघळत नाहीत, तर शरीरातील चरबीत साठवून ठेवली जातात. विशेषतः व्हिटॅमिन A चे अतिप्रमाण यकृतावर दबाव आणते. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय व्हिटॅमिन D आणि E घेतल्यास मूत्रपिंडाच्या समस्या उद्भवू शकतात.

४. लोह पूरक (Iron Supplements)

रक्ताची चाचणी न करता लोहाच्या गोळ्या घेणे टाळावे. शरीरात लोहाचे प्रमाण जास्त झाल्यास ते यकृतात जमा होते, ज्याला 'हेमोक्रोमॅटोसिस' म्हणतात. यामुळे अवयवांच्या ऊतींचे नुकसान होते.

५. धोकादायक हर्बल उपाय

कॉम्फ्रे (Comfrey) : यात यकृताला विषबाधा करणारे घटक असतात.

ब्लॅक कोहोश (Black Cohosh) : रजोनिवृत्तीसाठी वापरले जाणारे हे औषध यकृताच्या विषारीपणाशी जोडले गेले आहे.

गार्सिनिया कॅम्बोगिया (Garcinia Cambogia) : वजन कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या या घटकामुळे यकृताला दुखापत होऊ शकते.

६. लिकोरिस (ज्येष्ठमध/Licorice Root)

यात असणारे ग्लायसिरायझिन रक्तदाब वाढवू शकते आणि शरीरातील पोटॅशियमची पातळी कमी करू शकते. हृदय आणि मूत्रपिंडाच्या रुग्णांसाठी हे अत्यंत घातक ठरू शकते.

७. डिटॉक्स किंवा फॅट बर्नर गोळ्या

वजन कमी करण्याच्या नादात घेतल्या जाणाऱ्या या गोळ्यांमध्ये अनेकदा अज्ञात उत्तेजक द्रव्ये असतात. यकृताला ही रसायने तोडण्यासाठी प्रचंड मेहनत करावी लागते, ज्यामुळे शरीरात 'ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस' निर्माण होतो.

काय काळजी घ्याल?

• स्वतःच्या मनाने औषधे किंवा सप्लिमेंट्स घेऊ नका.
• नेहमी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
• तुमच्या यकृत किंवा मूत्रपिंडाच्या कार्याची वेळोवेळी चाचणी करा.
• "नैसर्गिक" म्हणजे नेहमीच "सुरक्षित" असे नसते, हे लक्षात ठेवा.