फिट राहण्याच्या नादात मल्टीविटामिन घेताय का, मग वेळीच व्हा सावध; अन्यथा भोगावे लागतील परिणाम!

multivitamin benefits and side effect in marathi : आजकाल वाढत्या आरोग्य जागरूकतेमुळे पुरुषांसह विशेषत: महिलांमध्ये मल्टीविटामिन घेण्याचा ट्रेंड वाढत आहे. चमकदार त्वचा, हार्मोनल संतुलन, ऊर्जा आणि मजबूत रोगप्रतिकारशक्तीसाठी हे पूरक आहार आवश्यक असल्याचे मानले जाते. मात्र, तुम्ही डॉक्टरांचा सल्ला न घेता मल्टीविटामिन घेत असाल, तर तुम्ही तुमच्या आरोग्याशी खेळ मांडत आहात, हे देखील तितकेच सत्य आहे, चला तर जाणून घेऊया, मल्टीविटामीन घेण्यापूर्वी काय काळजी घ्यावी, कसे वागावे, नेमकं काय करावे?

मल्टीविटामिन विषारी ठरू शकते का?

जर शरीरात एखाद्या जीवनसत्त्वाची कमतरता नसेल आणि तरीही तुम्ही त्याचे सेवन केले, तर ते आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. विशेषतः, शरीरात जास्त प्रमाणात जमा होणाऱ्या चरबी-विरघळणाऱ्या जीवनसत्त्वांचे (व्हिटॅमिन ए, डी, ई आणि के) अतिसेवन केल्यास विषारीपणा (toxicity) निर्माण होऊ शकतो. संशोधनातून असे दिसून आले आहे की, ज्या महिलांना पोषणाची कमतरता नाही, त्यांच्यासाठी दररोज मल्टीविटामिन घेणे आवश्यक नाही. एक गोळी सर्व समस्यांवर उपाय आहे, असे मानणे योग्य नाही.

डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय मल्टीविटामिन घेणे टाळा

महिलांना मल्टीविटामिनची गरज नसते असे नाही. वाढत्या वयानुसार शरीरात अनेक बदल होतात, ज्यामुळे काही जीवनसत्त्वांची कमतरता निर्माण होऊ शकते. अशा परिस्थितीत मल्टीविटामिन आवश्यक ठरतात. मात्र, ते घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. रक्ताची चाचणी करून शरीरात कोणत्या जीवनसत्त्वाची कमतरता आहे, हे जाणून घेणे गरजेचे आहे आणि फक्त त्याच जीवनसत्त्वाचा पूरक आहार घ्यावा.

कोणत्या परिस्थितीत मल्टीविटामिन आवश्यक आहे?

काही विशिष्ट परिस्थितीत मल्टीविटामिन किंवा पूरक आहारांची भूमिका महत्त्वाची ठरते:

लोहाची कमतरता

भारतातील अनेक गर्भवती महिलांना लोहाच्या कमतरतेमुळे होणारा अशक्तपणा (anemia) असतो.

फॉलिक ऍसिड

गर्भधारणेदरम्यान बाळाच्या योग्य विकासासाठी फॉलिक ऍसिडची गरज असते.

व्हिटॅमिन डी आणि कॅल्शियम

सूर्यप्रकाशाच्या कमतरतेमुळे व्हिटॅमिन डीची कमतरता सामान्य आहे. तसेच, रजोनिवृत्तीनंतर हाडांच्या आरोग्यासाठी कॅल्शियम आवश्यक असते.

संतुलित आहाराचा अभाव

ज्यांचा आहार संतुलित नाही (उदा. हिरव्या भाज्या, फळे, धान्य, प्रथिने यांचा अभाव), त्यांना मल्टीविटामिनची गरज भासू शकते.

पूरक आहारांच्या गुणवत्तेवर प्रश्न

भारतात पौष्टिक पूरक उद्योगाचे नियमन अजूनही पूर्णपणे झालेले नाही. अनेक स्वतंत्र अभ्यासांमध्ये काही उत्पादनांमध्ये चुकीचे घटक, दूषित पदार्थ किंवा लपवलेली रसायने आढळली आहेत. त्यामुळे, बाटलीवर लिहिलेले दावे खरे आहेत का, यावर विश्वास ठेवणे धोकादायक ठरू शकते.

थोडक्यात, मल्टीविटामिन घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या, शरीरातील कमतरता जाणून घ्या आणि दर्जेदार उत्पादनाची निवड करा. अन्यथा, तुम्ही तुमच्या आरोग्याला धोका निर्माण करू शकता.