Health News : दारू-सिगारेटच नव्हे 'हे' ५ घटक पुरुषांना बनवत आहेत नपुंसक! तुम्ही तर बळी नाही ना?

Male Infertility Causes More Than Smoking and Alcohol : आजच्या धावपळीच्या आणि बदलत्या जीवनशैलीत प्रजनन (Fertility) दरांमध्ये झपाट्याने बदल होत आहेत. जागतिक स्तरावर प्रजनन क्षमता कमी होत असताना, अनेक अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की वंध्यत्वाच्या (Infertility) एकूण घटनांपैकी ४० ते ५० टक्के कारणे पुरुषांशी संबंधित असतात.

केवळ धूम्रपान आणि अति मद्यपानच नव्हे, तर लठ्ठपणा, मानसिक ताण आणि चुकीचा आहार यांसारख्या अनेक घटकांचा पुरुषांच्या प्रजनन क्षमतेवर गंभीर परिणाम होत आहे. तुम्हीही या जीवनशैलीच्या वाईट सवयींचे बळी आहात का, हे वेळीच तपासा आणि आपल्या प्रजनन आरोग्याचे संरक्षण करा..!

सिगारेट आणि अल्कोहोल: सर्वात मोठे शत्रू

धूम्रपानाचा शुक्राणूंच्या (Sperm) गुणवत्तेवर अत्यंत गंभीर परिणाम होतो. सिगारेटमधील कॅडमियम आणि शिसे यांसारखी हानिकारक रसायने शुक्राणूंच्या डीएनएला नुकसान पोहोचवतात.

शुक्राणूंची मोलॅलिटी कमी : यामुळे शुक्राणूंची मोलॅलिटी (गतिशीलता) कमी होते, म्हणजेच अंड्यापर्यंत पोहोचण्याची त्यांची क्षमता खालावते.

प्रमाण घटते : जागतिक अभ्यासानुसार, धूम्रपान करणाऱ्यांमध्ये शुक्राणूंचे प्रमाण धूम्रपान न करणाऱ्यांपेक्षा १२ ते २० टक्के कमी असते.

गर्भधारणेत अडथळा : परिणामी, गर्भधारणेची शक्यता थेट कमी होते.

या प्रमुख कारणांव्यतिरिक्त, सध्याच्या काळात वंध्यत्व वाढण्यास कोणती कारणे कारणीभूत ठरत आहेत, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

वंध्यत्व वाढवणारे ५ महत्त्वपूर्ण घटक

पलानीबालाजी फर्टिलिटी सेंटरच्या मते, धूम्रपान आणि मद्यपानाशिवाय खालील घटक पुरुषांचे वंध्यत्व वाढवत आहेत:

१. औषधांचा (ड्रग्ज) प्रभाव

गांजा (Cannabis) वापर: गांजा हे जगभरातील सर्वात जास्त वापरले जाणारे बेकायदेशीर औषध आहे.

शुक्राणू संख्या कमी: जर एखाद्या पुरुषाने सलग तीन महिने आठवड्यातून एकदापेक्षा जास्त गांजा घेतला, तर त्याच्या शुक्राणूंची संख्या आणि एकाग्रता लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकते.

इतर औषधे किंवा अल्कोहोलचा वापर केल्यास हे नुकसान अधिक वाढते.

२. लठ्ठपणा (Obesity)

तापमानात वाढ: पुरुषांचा बॉडी मास इंडेक्स (BMI) वाढल्यास, अंडकोषांभोवती शरीरातील चरबी (Fat) वाढते. यामुळे तेथील तापमान वाढते.

शुक्राणू उत्पादन प्रभावित: तापमान वाढल्यामुळे शुक्राणूंच्या उत्पादनावर नकारात्मक परिणाम होतो.

ऑक्सिडेटिव्ह ताण: वाढलेली चरबी ऑक्सिडेटिव्ह ताण वाढवते, ज्यामुळे शुक्राणूंची गतिशीलता (Motility), डीएनए गुणवत्ता आणि अंड्यांशी संवाद बिघडतो.

३. मानसिक आरोग्य (Mental Health)

ताणाचा परिणाम: कामाचा, कुटुंबाचा किंवा इतर कोणत्याही कारणाचा सततचा मानसिक ताण (Stress) पुरुषांच्या शुक्राणूंची गुणवत्ता बिघडवू शकतो.

वीर्य मापदंडात असामान्यता: ताणामुळे वीर्य (Semen) मापदंडांमध्ये असामान्यता (Abnormal Parameters) येऊ शकते, ज्यामुळे मूल होण्याची शक्यता कमी होते.

४. आहार (Diet)

अँटिऑक्सिडंट्सचे महत्त्व: शुक्राणूंची गुणवत्ता प्रामुख्याने आहारावर अवलंबून असते. ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड, अँटिऑक्सिडंट्स आणि जीवनसत्त्वे समृद्ध आहार (उदा. भूमध्यसागरीय आहार) घेणाऱ्या पुरुषांचे शुक्राणूंचे प्रमाण चांगले असते.

ट्रान्स फॅट्स: ज्या आहारात संतृप्त आणि ट्रान्स फॅट्सचे प्रमाण जास्त असते, तो आहार खराब वीर्य गुणवत्तेशी संबंधित असल्याचे आढळून आले आहे.

५. वयाचा परिणाम (Age Factor)

वयोमर्यादा: कोणतीही कठोर वयोमर्यादा नसली तरी, ४० वर्षांपेक्षा जास्त वय हे पितृत्वासाठी 'प्रगत वय' मानले जाते.

अनुवांशिक बदल: वयानुसार शुक्राणूंमध्ये अनुवांशिक बदल देखील होतात, ज्यामुळे भविष्यात मुलांमध्ये काही आरोग्य समस्यांचा धोका वाढू शकतो.

काय करावे?

वंध्यत्वाची समस्या टाळण्यासाठी पुरुषांनी तातडीने धूम्रपान, मद्यपान आणि ड्रग्जचे सेवन थांबवावे. नियमित व्यायाम आणि आरोग्यदायी भूमध्यसागरीय आहार घेऊन लठ्ठपणा नियंत्रित ठेवणे, तसेच मानसिक ताण कमी करण्यासाठी योगा आणि ध्यान करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

(विशेष सूचना- सदर लेख हा माहितीपर देण्यात आलेला आहे, यात वनइंडिया कोणताही दावा करत नाही.)