सावधान! आता महाराष्ट्रातही शिरतोय ‘मंकीपॉक्स'; लक्षणे, उपाय, सूचना, धोका पहा ‘A टू Z' माहिती

Monkeypox Virus : मंकीपाँक्सने जगभरात खळबळ उडवली आहे. देशातही तो पोहोचलाय. त्यामुळे राज्याच्या आरोग्य संचलनालयाने सोमवारी मार्गदर्शक सुचना जाहिर केल्या. आता राज्यातील सर्व आंतरराष्ट्रीय विमानतळे, बंदरावर मंकीपाँक्सची तपासणी अनिवार्य करण्यात आली आहे. आरोग्य विभागाला विमानतळ-बंदरावरील अधिकाऱ्यांशी समन्वय साधून ही तपासणी करावी लागणार आहे.

संशयीत रुग्ण आढळल्यास त्याच्या विलगीकरणासाठी यंत्रणाही उभारण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. आरोग्यसेवा संचलनालयाने जारी केलेल्या मार्गदर्शक सूचनांमध्ये, संशयितांचे नमुने पुण्याच्या राष्ट्रीय विषाणू विज्ञान संस्थेत पाठवण्याच्या सूचना करण्यात आल्या आहेत.

मंकीपॉक्स आणि कोरोनामध्ये फरक आहे

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते, Mpox किंवा मंकीपॉक्स हा देखील कोविड सारख्या विषाणूप्रमाणे पसरणारा आजार आहे. हा आजार देखील संसर्गजन्य आहे. यामुळे वेदनादायक पुरळ, लिम्फ नोड्स वाढणे आणि ताप येऊ शकतो. हा आजार कोविडसारखा संसर्गजन्य आणि प्राणघातक नाही.

मंकीपॉक्स विषाणू 1958 मध्ये सापडला. संशोधनासाठी ठेवलेल्या माकडांमध्ये कांजिण्यासारख्या रोगाचा प्रादुर्भाव झाल्याने या विषाणू आढळून आला. मूळतः "मंकीपॉक्स" असे नाव असूनही, रोगाचा स्त्रोत हे अद्यापही माहित नाही. 1970 मध्ये एमपॉक्सचा पहिला मानवी संसर्ग नोंदवला गेला. 2022 मध्ये याचा रुग्ण प्रथम काँगोमध्ये आढळून आला.

मंकीपॉक्स किती घातक आहे?

मंकीपॉक्सचे दोन प्रकार आहेत. क्लेड I स्ट्रेनमुळे अधिक गंभीर आजार होतो. या स्ट्रेनच्या संसर्गाच्या बाबतीत, मृत्यूचे प्रमाण 10 टक्क्यांपर्यंत दिसून आले आहे. दुसरा स्ट्रेन क्लेड II आहे. तोही सांसर्गिक आहे. त्याच्या संसर्गामुळे अधिक लोक आजारी पडतात. परंतु संसर्ग झालेल्या 99.9% टक्के लोकांचा यात मृत्यू होत नसल्याचेही आढळले आहे. म्हणजेच हा आजार चिंताजनक नसल्याचे डाँक्टरांचे म्हणणे आहे. ज्यांना आधीच कोणत्याही आजाराने ग्रासले आहे, एक वर्षापेक्षा कमी वयाची मुले, ज्यांना पूर्वी एखादा आजार झाला आहे, गर्भवती महिला आणि वृद्धांसाठी हा आजार धोकादायक ठरू शकतो, असेही आरोग्य विभागाकडून सांगण्यात आले आहे.

मंकीपॉक्सची लक्षणे काय आहेत?

संक्रमित व्यक्तीला हलका ताप जाणवेल. यामुळे शरीरावर वेदनादायक पुरळ, डोकेदुखी, स्नायू आणि पाठदुखी, अशक्तपणा जाणवणे, आणि वाढलेले लिम्फ नोड्स आणि शरीरावर पू भरलेले फोड यांसह फ्लू सारखी लक्षणे उद्भवतात. ही लक्षणे 2 ते 4 आठवडे टिकू शकतात. डब्ल्यूएचओच्या मते, हा विषाणू प्रामुख्याने संक्रमित व्यक्तीच्या संपर्कातून पसरतो.

पॉक्सची लागण झालेल्या व्यक्तीच्या त्वचेतून किंवा इतर जखमांमधून हा रोग पसरतो. समोरासमोर बोलणे किंवा श्वास घेणे, त्वचेपासून त्वचेचा संपर्क, दीर्घकाळ जवळचा संपर्क, श्वसनाचे थेंब किंवा कमी अंतरावरील एरोसोल इत्यादींद्वारे हा रोग पसरतो. एकाधिक लैंगिक भागीदार असलेल्या लोकांना जास्त धोका असतो. कपडे किंवा बेडशीट यांसारख्या दूषित वस्तूंपासून, आरोग्य सेवेतील तीक्ष्ण वस्तूंमुळे झालेल्या जखमांमुळे किंवा टॅटू पार्लरसारख्या सांप्रदायिक सेटिंग्जमधून लोकांना एमपॉक्सची लागण होऊ शकते.

MPOX साठी हा आहे उपचार

सध्या MPOX साठी औषध नाही. टेकोविरिमॅट सारख्या अनेक अँटीव्हायरल, जे मूलतः चेचकांवर उपचार करण्यासाठी विकसित केले गेले होते, ते mpox उपचारांसाठी वापरले गेले आहेत आणि पुढील अभ्यास चालू आहेत. डॉक्टरांच्या मते, जर तुम्ही कांजण्यासाठी लसीकरण आधीच केले असेल, तर तुमच्यामध्ये या आजाराचा संसर्ग कमी होईल. कांजण्यावरील लस या रोगाचा प्रसार रोखते. WHO ने या रोगाच्या प्रतिबंधासाठी दोन लसींना मान्यता दिली आहे, त्यापैकी एक जीनिओस आणि दुसरी बॅव्हेरियन नॉर्डिक आहे.

काय घ्यावी काळजी

1. शक्य असल्यास घरीच रहा.

2. साबण पाण्याने किंवा हँड सॅनिटायझरने वारंवार हात धुवा.

3. पुरळ बरी होईपर्यंत, मास्क घाला आणि इतर लोकांच्या आसपास असताना जखम झाका.

4. त्वचा कोरडी ठेवा.

5. सार्वजनिक क्षेत्रातील वस्तूंना स्पर्श करणे टाळा आणि सामान्य भाग वारंवार स्वच्छ करा.

6. तोंडाच्या फोडांसाठी मिठाच्या पाण्याचा वापर करा.

7. शरीराच्या जखमांसाठी, बेकिंग सोडा किंवा एप्सम सॉल्टसह सिट्झ बाथ किंवा उबदार शॉवर घ्या.

8. वेदनांसाठी ओव्हर-द-काउंटर औषधे घ्या जसे की पॅरासिटामॉल (ॲसिटामिनोफेन) किंवा इबुप्रोफेन.