महाराष्ट्रात मंकीपॉक्सचा शिरकाव! प्रशासनाची धावपळ, जाणून घ्या लक्षणे व प्रतिबंधात्मक उपाय काय?

maharashtra first monkeypox case : जगभरातील आरोग्य यंत्रणांची चिंता वाढवणाऱ्या मंकीपॉक्स (Monkey Pox) या संसर्गजन्य आजाराने अखेर महाराष्ट्रात प्रवेश केला आहे. राज्याचा पहिला रुग्ण धुळे शहरात आढळून आला आहे. रुग्णाचे दोन्ही तपासणी अहवाल पॉझिटिव्ह आल्यामुळे धुळे जिल्ह्यातील आरोग्य प्रशासन सतर्क झाले आहे.

सौदी अरेबियातून आला रुग्ण

मंकीपॉक्स बाधित असलेला हा रुग्ण धुळ्यातील गरीब नवाज नगर येथे राहणारा आहे. तो गेल्या चार वर्षांपासून सौदी अरेबियात वास्तव्यास होता आणि आपल्या मुलीच्या लग्नासाठी २ ऑक्टोबर रोजी धुळ्यात आला होता. धुळ्यात आल्यानंतर त्याला त्वचेचा त्रास जाणवू लागला. ३ ऑक्टोबर रोजी तो तपासणीसाठी हिरे रुग्णालयात गेला. डॉक्टरांना मंकीपॉक्सची लक्षणे दिसताच, त्याचे रक्ताचे नमुने घेण्यात आले.

नमुने पॉझिटिव्ह

हे नमुने पुण्यातील नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ व्हायरॉलॉजी (NIV) कडे तपासणीसाठी पाठवण्यात आले. पहिला आणि खात्रीसाठी पाठवलेला दुसरा असे दोन्ही अहवाल पॉझिटिव्ह आल्याने प्रशासनाची खात्री झाली.

मंकीपॉक्सचा 'क्लायड-१' व्हेरियंट

पुण्यातील एनआयव्हीने स्पष्ट केल्यानुसार, धुळ्यात आढळलेला हा रुग्ण महाराष्ट्रातील पहिलाच मंकीपॉक्स रुग्ण आहे. मंकीपॉक्समध्ये क्लायड-१ (Clade-1) आणि क्लायड-२ (Clade-2) असे दोन मुख्य व्हेरियंट आहेत. यापैकी क्लायड-१ हा अधिक संसर्गजन्य आणि दुर्मिळ मानला जातो.

भारतातील स्थिती

भारतात आतापर्यंत क्लायड-१ चे सुमारे ३५ रुग्ण आढळले आहेत, आणि महाराष्ट्रातील हे पहिले प्रकरण आहे. सदर रुग्णाला मधुमेहाचा (Diabetes) त्रास असल्याने त्याला बरे होण्यास अधिक वेळ लागत आहे.

प्रशासकीय तत्परता

हा संसर्गजन्य आजार असल्याने रुग्णालय प्रशासनाने तातडीने पाऊले उचलली आहेत.

स्वतंत्र विलगीकरण

रुग्णाला हिरे रुग्णालयात स्वतंत्र विलगीकरण कक्षात (Isolation Ward) दाखल करण्यात आले आहे.

संपर्कातील व्यक्तींचा शोध

रुग्णाच्या संपर्कात आलेल्या व्यक्तींचा शोध घेण्यासाठी महापालिका प्रशासनाला कळवण्यात आले आहे.

जिल्हाधिकाऱ्यांना सूचना

मंकीपॉक्सचा प्रसार होऊ नये म्हणून महापालिका आणि जिल्हाधिकारी यांना तात्काळ उपाययोजना करण्यासाठी सूचित करण्यात आले आहे.

मंकीपॉक्सची लक्षणे

मंकीपॉक्सचा प्रसार प्रामुख्याने बाधित व्यक्तीच्या त्वचेशी, श्वासोच्छ्वासामुळे किंवा दूषित वस्तूंशी थेट संपर्क आल्यास होतो. या आजाराची लक्षणे आणि काळजी घेण्यासाठी आवश्यक उपाययोजना खालीलप्रमाणे:

मंकीपॉक्सची प्रमुख लक्षणे:

• ताप: अचानक येणारा उच्च ताप.
• डोकेदुखी: तीव्र स्वरूपाची डोकेदुखी.
• मांसपेशी आणि कंबरदुखी: अंगदुखी आणि तीव्र कंबरदुखी.
• लसिका ग्रंथींना सूज: मानेखाली, कानाजवळ, काखेमध्ये आणि जांघेत असलेल्या लसिका ग्रंथींना सूज येणे (हा देवी आणि कांजिण्यांपेक्षा वेगळे लक्षण आहे)
• त्वचेवर पुरळ: तापाच्या १ ते ३ दिवसांनंतर शरीरावर पुरळ उठणे. हे पुरळ चेहऱ्यावर, हाताच्या तळव्यांवर आणि पायाच्या तळव्यांवर जास्त प्रमाणात दिसून येते. या पुरळांचे रूपांतर फोड आणि नंतर खपल्यांमध्ये होते.

मंकीपॉक्सपासून बचाव आणि काळजी घेण्यासाठी उपाय

संपर्क टाळा: मंकीपॉक्सची लक्षणे असलेल्या व्यक्तीशी किंवा तिच्या त्वचेवरील पुरळ, फोड यांच्याशी थेट संपर्क टाळा.

विलगीकरण: बाधित रुग्णांनी आणि त्यांच्या संपर्कातील व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार विलगीकरण (Isolation) पाळावे.

स्वच्छता : हात वारंवार साबणाने स्वच्छ धुवावे. सॅनिटायझरचा वापर करावा.

मास्कचा वापर : बाधित व्यक्तीजवळ जाताना मास्कचा वापर करावा, ज्यामुळे श्वासोच्छ्वासामार्फत होणारा संसर्ग कमी होईल.

वस्तूंची स्वच्छता : रुग्णाने वापरलेले कपडे, बेडशीट आणि भांडी गरम पाण्याने आणि साबणाने स्वच्छ धुवावीत.

पशु-पक्ष्यांपासून अंतर : विशेषतः आफ्रिकन देशांमध्ये आढळणाऱ्या संशयित प्राण्यांशी (माकड, उंदीर, खार) संपर्क टाळावा.

प्रशासनाला कळवा: परदेशातून आलेल्या व्यक्तींमध्ये त्वचेचे किंवा तापाचे संशयित लक्षणे आढळल्यास तातडीने स्थानिक आरोग्य प्रशासन किंवा डॉक्टरांना कळवावे.

धुळ्यात रुग्ण आढळल्यामुळे नागरिकांनी घाबरून न जाता, योग्य खबरदारी घेणे आणि प्रशासनाने दिलेल्या सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.