Long Covid : कोरोनाची लागण झालेल्या रुग्णांच्या शरीरात होताहेत रक्ताच्या गुठळ्या; संशोधनात खुलासा!

Long Covid Study : कोविड १९ महामारी संपली असली तरी, अनेक लोकांना अजूनही 'दीर्घ कोविड' या दीर्घकाळ टिकणाऱ्या स्थितीचा सामना करावा लागत आहे. थकवा, 'मेंदूतील धुके', श्वास घेण्यास त्रास आणि अंगदुखी यांसारख्या लक्षणांमागील नेमके कारण आतापर्यंत अस्पष्ट होते.

एका धक्कादायक आणि महत्त्वाच्या नवीन अभ्यासातून या लक्षणांमागील कारणे आता स्पष्ट झाली आहेत. शास्त्रज्ञांना दीर्घ कोविड रुग्णांच्या रक्तात लहान रक्ताच्या गुठळ्या आणि रोगप्रतिकारक शक्तीशी संबंधित बदल आढळले आहेत. हा शोध दीर्घ कोविडवर भविष्यात प्रभावी उपचार विकसित करण्यासाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरू शकतो.

संशोधनातून उघड झालेले दोन मोठे बदल

जर्नल ऑफ मेडिकल व्हायरोलॉजीमध्ये प्रकाशित झालेल्या या अभ्यासानुसार, दीर्घ कोविड असलेल्या रुग्णांमध्ये दोन महत्त्वपूर्ण शारीरिक बदल दिसून आले आहेत:

१. रक्तातील सूक्ष्म गुठळ्या!

मायक्रोक्लोट्स म्हणजे रक्तात फिरणाऱ्या क्लॉटिंग प्रथिनांचे (Fibrin) असामान्य गठ्ठे किंवा सूक्ष्म गुठळ्या आहेत. हे प्रथमतः कोविड रुग्णांच्या नमुन्यांमध्ये आढळले होते. दीर्घ कोविड रुग्णांच्या प्लाझ्माच्या संरचनात्मक विश्लेषणातून निरोगी व्यक्तींच्या तुलनेत या मायक्रोक्लोट्सचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या जास्त असल्याचे दिसून आले. अभ्यासात असेही आढळून आले की रुग्णांचे मायक्रोक्लोट्स आकाराने मोठे होते.

२. न्यूट्रोफिल पेशींमध्ये बदल!

न्यूट्रोफिल नावाच्या पांढऱ्या रक्तपेशी दीर्घकाळ टिकणाऱ्या कोविड रुग्णांमध्ये विशिष्ट बदल घडवतात. या बदलामुळे, न्यूट्रोफिल पेशी त्यांचे डीएनए (DNA) बाहेर टाकतात आणि न्यूट्रोफिल बाह्यपेशी सापळे नावाच्या धाग्यासारख्या रचना तयार करतात. सामान्यत:, हे NETs संसर्ग शोधण्यास आणि नष्ट करण्यास मदत करतात.

मायक्रोक्लोट्स आणि NETs चा घातक समन्वय

शास्त्रज्ञांचा असा विश्वास आहे की काही कोविड रुग्णांमध्ये, मायक्रोक्लोट्स आणि NETs यांच्यातील परस्परसंवादामुळे शरीरात एक 'साखळी प्रतिक्रिया' सुरू होते, जी अखेरीस दीर्घकाळ टिकणाऱ्या कोविडला जन्म देते. असे मानले जाते की, मायक्रोक्लोट्स हे NETs ला अधिक वाढण्यास प्रोत्साहित करतात, ज्यामुळे जळजळ (Inflammation) वाढते आणि रक्ताच्या गुठळ्यांशी संबंधित समस्या उद्भवतात. यामुळेच थकवा आणि 'ब्रेन फॉग' सारखी दीर्घकाळ टिकणारी कोविड लक्षणे दिसतात.

संशोधक रिसिया प्रिटोरियस यांनी स्पष्ट केले की, हा संवाद मायक्रोक्लोट्सना शरीराच्या नैसर्गिक क्लॉट-ब्रेकिंग प्रक्रियेपासून वाचवू शकतो. यामुळे ते अधिक काळ रक्तात टिकून राहतात आणि रक्तवाहिन्यांशी संबंधित समस्या निर्माण करतात. NETs ची जास्त निर्मिती मायक्रोक्लोट्सना अधिक स्थिर बनवते, जे दीर्घ कोविडच्या लक्षणांमध्ये योगदान देऊ शकते.

उपचारांसाठी नवीन मार्ग

या अभ्यासाचे लेखक अलेन थियरी यांच्या मते, "या निष्कर्षातून असे सूचित होते की मायक्रोक्लोट्स आणि NETs मध्ये काही शारीरिक प्रक्रिया घडत आहेत, ज्या नियंत्रणाबाहेर गेल्यास रोग होऊ शकतात. या महत्त्वपूर्ण शोधाने दीर्घ कोविडची गुंतागुंत समजून घेण्याची आणि या दोन घटकांना लक्ष्य करून नवीन उपचार पद्धती विकसित करण्याची संधी उपलब्ध करून दिली आहे. दीर्घ कोविडच्या रुग्णांना या संशोधनामुळे मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.