Kojagiri कोजागिरी पौर्णिमेला चंद्रप्रकाशात मसाला दूध कसे तयार कराय! महत्त्व आणि सोपी कृती जाणून घ्या

Kojagiri Purnima Masala Dudh Recipe in marathi : दरवर्षी आश्विन पौर्णिमेला साजरा केला जाणारा कोजागिरी पौर्णिमा हा सण केवळ शरदाच्या चांदण्या आणि जागरणामुळेच नव्हे, तर खास मसाला दुधामुळे (बासुंदी) विशेष ओळखला जातो. या रात्री चंद्राच्या शीतल प्रकाशात हे दूध तयार करण्याची आणि ते प्राशन करण्याची एक खास धार्मिक व वैज्ञानिक परंपरा आहे.

कोजागिरीच्या दुधाचे महत्त्व: वैज्ञानिक आणि धार्मिक दृष्टी

कोजागिरी पौर्णिमेला मध्यरात्री, देवी लक्ष्मी 'को जागरती?' (म्हणजे 'कोण जागे आहे?') असे विचारत पृथ्वीवर भ्रमण करते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. पण या दुधामागील कारणे त्याहून खास आहेत.

चंद्राची अमृतवृष्टी

पौराणिक मान्यतेनुसार, या रात्री चंद्राच्या किरणांमधून 'अमृत' किंवा औषधी गुणधर्म असलेले घटक पृथ्वीवर पडतात. हे दूध चंद्रप्रकाशात ठेवल्याने ते या घटकांचे शोषण करते आणि त्यामुळे ते आरोग्यासाठी अत्यंत गुणकारी ठरते.

वैज्ञानिक आधार

शरद ऋतूच्या सुरुवातीला वातावरणात बदल होतो. या काळात पित्ताचा त्रास वाढण्याची शक्यता असते. कोजागिरी पौर्णिमेचे मसाला दूध हे केसर, वेलची, जायफळ यांसारख्या उष्ण-गुणधर्माच्या मसाल्यांनी तयार केलेले असते, ज्यामुळे ते शरीरातील उष्णता संतुलित ठेवण्यास मदत करते.

पचनास मदत

रात्रभर जागरण केल्याने शरीरात थकवा येतो. हे दूध प्यायल्याने पचन सुधारते आणि शरीराला तात्काळ ऊर्जा मिळते.

कोजागिरी मसाला दूध रेसिपी

कोजागिरीच्या रात्री बनवले जाणारे हे 'अमृततुल्य' दूध तयार करणे खूप सोपे आहे.

आवश्यक साहित्य

• दूध - १ लिटर
• साखर - चवीनुसार (किंवा अर्धा कप)
• केसरचे धागे - चिमूटभर
• वेलची पूड - १ चमचा
• बदाम आणि पिस्त्याचे काप - प्रत्येकी १ चमचा
• जायफळ पूड - चिमूटभर

कृती :

• एका जाड बुडाच्या भांड्यात दूध घेऊन मध्यम आचेवर उकळायला ठेवा.
• दूध सतत ढवळत रहा, जेणेकरून ते भांड्याच्या तळाशी लागणार नाही.
• दूध साधारण एक-तृतीयांश कमी झाल्यावर (म्हणजे घट्ट झाल्यावर) त्यात साखर आणि केसरचे धागे घाला.
• साखर विरघळल्यानंतर वेलची पूड, जायफळ पूड, बदाम आणि पिस्त्याचे काप घालून चांगले मिसळून घ्या.
• दूध चांगले घट्ट झाल्यावर गॅस बंद करा.
• हे तयार झालेले गरमागरम मसाला दूध एका मोठ्या भांड्यात घेऊन कोजागिरीच्या रात्री चंद्रप्रकाशात काही वेळ ठेवावे.
• मध्यरात्री लक्ष्मी मातेचे स्मरण करून हे 'अमृत'तुल्य दूध सर्वांना वाटप करावे.