कर्करोग अनुवांशिक आहे का?, पिढ्यानपिढ्या तो येतो का, नेमकं सत्य काय, जाणून घ्या तज्ज्ञांकडून?

Cancer Hereditary Myths Truth and Expert in Marathi : कर्करोग हा जगातील सर्वात गंभीर आणि जीवघेणा आजार मानला जातो. या आजाराबद्दल समाजात अनेक गैरसमज आहेत, त्यापैकी एक म्हणजे कर्करोग हा पूर्णपणे अनुवांशिक आजार आहे.

म्हणजेच, जर कुटुंबातील कोणाला कर्करोग झाला असेल, तर तो पुढील पिढीमध्ये नक्कीच संक्रमित होईल, असे अनेकांना वाटते. पण या धारणेत किती तथ्य आहे, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

कर्करोग आणि अनुवांशिकता : नेमके सत्य काय?

कॅन्सर हीलर सेंटरचे व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. तरंग कृष्णा यांनी एका मुलाखतीमध्ये सांगितल्याप्रमाणे, कर्करोग अनुवांशिक असू शकतो, परंतु तो नेहमीच पुढच्या पिढीमध्ये संक्रमित होतो असे नाही.

जर तुमच्या कुटुंबातील एका पिढीमध्ये कर्करोग झाला असेल, तर पुढील पिढीत तो होण्याची शक्यता वाढते, पण हे निश्चित नाही. याला 'अनुवांशिक धोका' म्हणतात.

याचा अर्थ, काही व्यक्तींमध्ये कर्करोग होण्यासाठी आवश्यक असलेले जनुकीय बदल (genetic mutations) आधीच अस्तित्वात असतात, ज्यामुळे त्यांना हा आजार होण्याचा धोका इतरांपेक्षा जास्त असतो.

अनुवांशिक कर्करोगाचा धोका कधी असतो?

डॉक्टरांच्या मते, खालील परिस्थितींमध्ये कर्करोगाचा धोका अनुवांशिक असू शकतो.

• कुटुंबात एकाच प्रकारचा कर्करोग : जर कुटुंबातील दोन किंवा अधिक व्यक्तींना एकाच प्रकारचा कर्करोग झाला असेल.
• लहान वयात कर्करोग : जर एखाद्या व्यक्तीला साधारणपणे ३५ ते ४० वर्षांच्या आत कर्करोग झाला असेल.
• एकाहून अधिक ठिकाणी कर्करोग : जर एखाद्या महिलेला एकाच वेळी दोन्ही स्तनांमध्ये किंवा अनेक अवयवांमध्ये कर्करोग झाला असेल.
• सलग पिढ्यांमध्ये कर्करोग : जर एकाच कुटुंबात सलग पिढ्यांमध्ये कर्करोग दिसून येत असेल.

प्रतिबंध आणि तपासणी

डॉ. तरंग कृष्णा यांनी लग्नापूर्वीच्या तपासणीवर जोर दिला आहे. ते म्हणतात की, लोक लग्नासाठी पत्रिका जुळवतात, पण त्याऐवजी 'जीवन चार्ट' जुळवणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

लग्नापूर्वी, मुला-मुलीच्या कुटुंबात कर्करोगाचा इतिहास आहे का, हे जाणून घेणे आवश्यक आहे. जर असा इतिहास असेल, तर घाबरून न जाता, वर्षातून एकदा संपूर्ण शरीराची तपासणी करणे आवश्यक आहे. यामुळे संभाव्य धोका वेळीच ओळखता येतो आणि त्यावर उपचार करता येतात.

थोडक्यात, कर्करोग हा नेहमीच अनुवांशिक असतो असे नाही, पण काही कुटुंबांमध्ये तो अनुवांशिक धोका म्हणून अस्तित्वात असतो. जागरुकता आणि नियमित तपासणी करून या धोक्याला वेळीच ओळखता येते आणि त्यावर योग्य उपचार करता येतात.