उष्माघात म्हणजे काय, आणि लक्षणे, उष्माघात होऊ नये म्हणून कोणती काळजी घ्यावी

यावर्षीच्या उन्हाळ्याने तापमानाचा उच्चांक गाठला तो अद्यापही कायम आहे. हवामान खात्याने अजूनही उष्णतेची लाट कायम राहील याचा इशारा दिलेला आहे. यावर्षी उष्णतेमुळे उष्माघाताचे प्रमाण देखील वाढलेले आहे. त्यामुळे उष्माघातापासून वाचण्यासाठी विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.

जाणून घ्या उष्माघात (HEAT STROKE) म्हणजे काय, त्याची लक्षणे, उपचार आणि उष्माघात होऊ नये म्हणून कोणती विशेष काळजी घ्यावी याविषयी माहिती -

उष्माघात म्हणजे काय

उष्माघात हा जीवावर बेतणारा असू शकतो. कडाक्याच्या उन्हात काम केल्याने, शरीरात उष्णता निर्माण झाल्याने खूप गंभीर त्रास होतो. शरीरात पाणी आणि मीठाची कमतरता निर्माण झाल्यास उष्माघात होतो. उष्माघातानंतर शरीराचे तापमान 103 F (39.4 C) पेक्षा जास्त होते आणि नाडीचा वेग वाढतो. जर वेळेत उपचार मिळाले नाही तर उष्माघाताने मृत्यू देखील होऊ शकतो.

उष्माघाताची लक्षणे

शरीराचे तापमान वाढणे
शरीरभर अधिक वेदना होणं
सौम्य किंवा उच्च ताप
अस्वस्थता, तीव्र डोकेदुखी किंवा अशक्तपणा

उष्माघातावरील उपचार

उन्हाळ्यात शक्यतो सैल आणि पातळ कपडे वापरा.
शरीराचे तापमान कमी ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
जेव्हा उष्माघात होतो तेव्हा जास्त पाणी प्या. शरीरातील पाण्याची कमतरता पूर्ण होऊ शकेल.
थंड पाण्यात ओला कपडा भिजवून शरीरावर ठेवा. यामुळे शरीराचे तापमान कमी होईल.
उष्माघात झाल्यावर शरीराला मसाज करा. यासाठी कोणतेही थंड तेल वापरू शकता. यासोबतच शरीरावर बर्फ देखील लावू शकता.

उष्माघात टाळायचा असेल, तर तुम्ही कांद्याची साल खिशात ठेवू शकता.

शरीराचे तापमानही कमी होण्यासाठी ताक, दही, रस, उसाचा रस, भाजीचा रस, फळांचे रस इत्यादी द्रवपदार्थ उष्माघात झाल्यावर प्यावे.

उन्हामुळे शरीरावर हलके लाल ठिपके दिसतात, यासाठी सातूचे पीठ आणि बेसन वापरू शकता. बार्ली कांद्यासोबत बारीक करून अंगावर लावा.

उष्माघात होऊ नये म्हणून कोणती विशेष काळजी घ्यावी

उष्माघात हा उष्णतेमुळे होतो, म्हणून उष्णतेपासून स्वतःचा बचाव करावा.
कडक उन्हात काम करू नये.
कडक उन्हात बाहेर फिरू नये.
जास्तीतजास्त पाणी आणि शरीराला एनर्जी देणारी पेय प्या.
कॅफीन आणि मद्यापासून दूर राहण्याचा प्रयत्न करा.
जाड आणि तंग कपडे वापरू नका.
शरीरात उष्णता निर्माण करणारे अन्न आणि उष्ण पेये यांचे सेवन करणे टाळावे.
उदा. चहा, कॉफी, मांसाहार, मेथीची भाजी, बाजरी.

English summary

Heat Stroke Symptoms and Treatment