कंडोम विना शारिरीक संबंध ठेवल्यास केवळ HIVच नाही, 'या' गंभीर आजारांचाही असतो धोका!

kandom shiwai sharirik sambandh aani tyatun hionare rog : मानवी जीवनात शारीरिक संबंध प्रस्थापित करताना योग्य ती काळजी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. केवळ आनंदासाठी नव्हे, तर आरोग्याच्या दृष्टीनेही ही खबरदारी आवश्यक आहे. तज्ज्ञांच्या मते, कंडोमचा वापर करणे हा लैंगिक संक्रमित आजारांपासून (STIs - Sexually Transmitted Infections) बचाव करण्याचा एक प्रभावी मार्ग आहे.

परंतु, अनेकदा लोक याकडे दुर्लक्ष करतात आणि केवळ एचआयव्ही (HIV) या एकाच आजाराचा विचार करतात. मात्र, कंडोम न वापरल्यास केवळ एचआयव्हीच नव्हे, तर अनेक गंभीर आजार तुम्हाला ग्रासू शकतात. या लेखातून आपण अशाच काही प्रमुख आजारांबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत, ज्यामुळे लोकांमध्ये जागरूकता वाढेल आणि योग्य वेळी योग्य ती खबरदारी घेण्याचे महत्त्व पटेल.

एचआयव्ही आणि एड्स: सर्वात मोठा धोका

एचआयव्ही (ह्यूमन इम्युनोडेफिशियन्सी व्हायरस) हा लैंगिक संक्रमित आजारांमध्ये सर्वात धोकादायक मानला जातो. जर यावर वेळेवर उपचार केले नाहीत, तर तो एड्स (अ‍ॅक्वायर्ड इम्युनोडेफिशियन्सी सिंड्रोम) मध्ये बदलू शकतो, जी एक जीवघेणी अवस्था आहे.

एचआयव्हीचा धोका हा जोडीदारांच्या संख्येवर आणि कंडोमच्या वापराच्या नियमिततेवर अवलंबून असतो. हा आजार टाळण्यासाठी नियमित चाचणी आणि प्री-एक्सपोजर प्रोफिलॅक्सिस यांसारखे उपाय करणे गरजेचे आहे, ज्यामुळे संसर्गाचा धोका कमी होतो. काही तज्ज्ञांच्या मते, जर एखाद्या व्यक्तीचे एकापेक्षा जास्त जोडीदारांशी शारीरिक संबंध असतील, तर त्यांनी दर ३-६ महिन्यांनी एचआयव्ही चाचणी करून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

गोनोरिया : वाढते रुग्ण आणि गंभीर परिणाम

गोनोरिया हा निसेरिया गोनोरिया नावाच्या जीवाणूंमुळे होणारा एक लैंगिक संक्रमित आजार आहे. कंडोमशिवाय शारीरिक संबंध ठेवल्याने हा आजार सहज पसरतो. WHO च्या २०२४ च्या अहवालानुसार, भारतात गोनोरियाचे रुग्ण झपाट्याने वाढत आहेत, विशेषतः शहरी भागांमध्ये याचा प्रसार वेगाने होत आहे. या आजारामुळे पुरुष आणि महिला दोघांच्याही प्रजनन प्रणालीला गंभीर नुकसान होऊ शकते, ज्यामुळे वंध्यत्वासारख्या समस्या उद्भवण्याची शक्यता असते.

क्लॅमिडीया : शांत आणि धोकादायक संसर्ग

क्लॅमिडीया ट्रॅकोमॅटिस हा देखील एक लैंगिकरित्या संक्रमित जीवाणूजन्य संसर्ग आहे, जो अनेकदा लक्षणांशिवाय पसरू शकतो, ज्यामुळे तो अधिक धोकादायक ठरतो. लॅन्सेट इन्फेक्शियस डिसीजेस (२०२३) च्या एका अभ्यासानुसार, भारतातील २०-३० टक्के तरुण जे असुरक्षित लैंगिक संबंध ठेवतात, त्यांना क्लॅमिडीयाचा धोका असू शकतो. या आजारामुळे देखील वंध्यत्व आणि गर्भधारणेसंबंधीच्या गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. क्लॅमिडीयाला 'शांत' संसर्ग म्हटले जाते कारण त्याची लक्षणे लगेच दिसून येत नाहीत, त्यामुळे तो उपचार न होता दीर्घकाळ शरीरात राहू शकतो.

HPV : कर्करोगाचा धोका

एचपीव्ही (ह्यूमन पॅपिलोमाव्हायरस) हा एक विषाणूजन्य संसर्ग आहे जो असुरक्षित शारीरिक संबंधांमुळे पसरतो. या संसर्गामुळे महिलांमध्ये गर्भाशयाच्या ग्रीवेचा कर्करोग, तसेच गुदद्वाराचा कर्करोग आणि जननेंद्रियाच्या मस्से (warts) यांसारखे आजार होऊ शकतात. कंडोम एचपीव्हीचा प्रसार पूर्णपणे रोखत नाही, परंतु तो संसर्गाचा धोका ७० टक्क्यांपर्यंत कमी करू शकतो. इंडियन जर्नल ऑफ मेडिकल रिसर्च (२०२४) नुसार, एचपीव्हीशी संबंधित गर्भाशयाच्या ग्रीवेचा कर्करोग हा महिलांमध्ये दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात सामान्य कर्करोग आहे, त्यामुळे याकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे.

जननेंद्रियाची नागीण : त्वचेच्या संपर्कातूनही पसरणारा

जननेंद्रियाची नागीण हा हर्पस सिम्प्लेक्स व्हायरस (एचएसव्ही) मुळे होतो आणि तो केवळ शारीरिक संबंधातूनच नव्हे, तर त्वचेच्या थेट संपर्कातूनही पसरतो. डब्ल्यूएचओच्या २०२४ च्या अहवालानुसार, भारतातील लैंगिकदृष्ट्या सक्रिय असलेल्या सुमारे १०-१५ टक्के लोकांना एचएसव्ही-२ चा धोका आहे. कंडोम वापरल्याने हर्पसचा धोका ५०-६० टक्क्यांनी कमी होऊ शकतो, परंतु तो पूर्णपणे प्रभावी नाही, कारण विषाणू बाधित त्वचेच्या संपर्कातूनही पसरू शकतो.

सिफिलीस : अनेक अवयवांना नुकसान

सिफिलीस (ट्रेपोनेमा पॅलिडम मुळे होणारा) हा एक जिवाणू संसर्ग आहे जो असुरक्षित शारीरिक संबंधांद्वारे पसरतो. UNAIDS च्या २०२४ च्या अहवालानुसार, भारतात सिफिलीसचे रुग्ण वेगाने वाढत आहेत. जर यावर वेळेवर उपचार केले नाहीत, तर हा आजार हृदय, मेंदू आणि मज्जासंस्थेसह शरीरातील अनेक अवयवांना गंभीर नुकसान पोहोचवू शकतो, ज्यामुळे दीर्घकाळ चालणाऱ्या आरोग्य समस्या निर्माण होतात.

हिपॅटायटीस बी आणि सी : यकृताचे गंभीर आजार

हिपॅटायटीस बी आणि सी हे विषाणूजन्य संसर्ग आहेत जे असुरक्षित शारीरिक संबंधांशिवाय रक्ताद्वारे देखील पसरतात (उदा. दूषित सुईचा वापर). लॅन्सेट (२०२४) नुसार, कंडोमशिवाय शारीरिक संबंध ठेवल्याने हिपॅटायटीस बीचा धोका वाढतो, ज्यामुळे यकृताचा कर्करोग आणि सिरोसिस (यकृताचे गंभीर नुकसान) होऊ शकतो. हिपॅटायटीस बीसाठी लस उपलब्ध आहे, परंतु हिपॅटायटीस सीसाठी कोणतीही लस नाही. अशा परिस्थितीत, कंडोमचा वापर करणे आणि लैंगिक संबंधांबद्दल योग्य ती खबरदारी बाळगणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

थोडक्यात, लैंगिक आरोग्य हे एकूण आरोग्याचा अविभाज्य भाग आहे. लैंगिक संक्रमित आजारांपासून बचाव करण्यासाठी कंडोमचा नियमित आणि योग्य वापर करणे, तसेच जोडीदारांच्या संख्येवर नियंत्रण ठेवणे आणि आवश्यकतेनुसार आरोग्य तपासण्या करणे हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या माहितीमुळे लोकांना लैंगिक आरोग्याबद्दल अधिक जागरूकता येईल आणि ते स्वतःच्या व जोडीदाराच्या आरोग्याची अधिक चांगल्या प्रकारे काळजी घेतील अशी अपेक्षा आहे.