मोठी बातमी! सरकारने पेन किलर 'निमोस्लाइड' घातली बंदी; 100 मिलीग्रामपेक्षा जास्त डोस ठरू शकतो जीवघेणा

Govt Bans Nimesulide : जर तुम्ही अंगदुखी किंवा तापासाठी औषध घेताना 'निमोस्लाइड' (Nimesulide) वापरत असाल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे.

केंद्र सरकारने या लोकप्रिय वेदनाशामक औषधाच्या तीव्रतेवर मोठे निर्बंध लादले आहेत. १०० मिलीग्रामपेक्षा जास्त डोस असलेल्या निमोस्लाइडच्या विक्रीवर आणि वापरावर आता सरकारने पूर्णपणे बंदी घातली आहे.

यकृत (Liver) आणि मूत्रपिंडाच्या (Kidney) गंभीर आजारांचा धोका लक्षात घेऊन आरोग्य मंत्रालयाने हा मोठा निर्णय घेतला आहे.

सरकारचा निर्णय आणि तज्ज्ञांचा इशारा

२९ डिसेंबर रोजी आरोग्य मंत्रालयाने या संदर्भात अधिकृत अधिसूचना जारी केली. भारतीय आयुर्विज्ञान संशोधन परिषद (ICMR) आणि केंद्रीय औषध मानक नियंत्रण संस्था (CDSCO) यांच्या तज्ज्ञ समितीने दिलेल्या शिफारशींनंतर हे पाऊल उचलण्यात आले आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, निमोस्लाइडचा उच्च डोस घेतल्यास यकृताला गंभीर इजा होऊ शकते, जी काही प्रकरणांमध्ये प्राणघातकही ठरू शकते. रुग्णांची सुरक्षा आणि औषधाचे शरीरावर होणारे दुष्परिणाम पाहता, सरकारने तत्काळ प्रभावाने १०० मिलीग्रामपेक्षा जास्त डोस असलेल्या गोळ्यांवर बंदी आणली आहे.

प्राण्यांमधील वापरावर यापूर्वीच होती बंदी

विशेष म्हणजे, या वर्षाच्या सुरुवातीला अर्थात जानेवारी २०२५ मध्ये सरकारने पशुवैद्यकीय औषधांमध्ये निमोस्लाइडच्या वापरावर आधीच बंदी घातली होती. त्याचे कारण पर्यावरणाशी संबंधित होते.

एका अभ्यासात असे आढळून आले होते की, ज्या गायींना निमोस्लाइड देण्यात आले होते, त्यांचे मांस खाल्ल्यानंतर अवघ्या २४ तासांत गिधाडांचा मृत्यू होत होता. गिधाडांची संख्या झपाट्याने कमी होत असल्याने प्राण्यांसाठी हे औषध आधीच हद्दपार करण्यात आले होते.

जगभरातील अनेक देशांमध्ये 'नो एन्ट्री'

निमोस्लाइड हे 'नॉन-स्टेरॉइडल अँटी-इंफ्लेमेटरी ड्रग' (NSAID) गटातील औषध असून त्याची सुरुवात १९८५ मध्ये इटलीमध्ये झाली होती. मात्र, याचे दुष्परिणाम पाहता जगातील अनेक प्रगत देशांनी याला कधीच मान्यता दिली नाही. यामध्ये समाविष्ट आहेत.

• अमेरिका (USA)
• युनायटेड किंगडम (UK)
• कॅनडा
• ऑस्ट्रेलिया आणि न्यूझीलंड
• जपान

या देशांमध्ये या औषधाच्या सुरक्षिततेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करून त्यावर आधीच बंदी घातली गेली आहे.

काय आहेत या औषधाचे धोके?

निमोस्लाइडचा दीर्घकाळ वापर केल्यास शरीरावर खालीलप्रमाणे गंभीर परिणाम होऊ शकतात.

• यकृताची विषबाधा (Hepatotoxicity): यकृत निकामी होण्याचा धोका.
• मूत्रपिंडाचे नुकसान: किडनीच्या कार्यात अडथळा निर्माण होणे.
• रक्तस्त्राव: शरीराच्या अंतर्गत भागांत रक्तस्त्राव होण्याची शक्यता.
• त्वचेचे विकार: मार्च २०२३ मध्ये भारतीय फार्माकोपिया आयोगाने इशारा दिला होता की, या औषधामुळे 'फिक्स्ड ड्रग इरॅपशन' (त्वचेवर एकाच जागी वारंवार पुरळ येणे) होऊ शकते.

भारतातील इतिहास

भारताने २०११ मध्येच मुलांसाठीच्या निमोस्लाइड वापरावर बंदी घातली होती. केवळ प्रौढ व्यक्तींच्या वापरासाठी हे औषध मर्यादित प्रमाणात उपलब्ध होते. मात्र, आता १०० मिलीग्रामच्या मर्यादेमुळे याच्या सर्रास वापरावर चाप बसणार आहे.