Breast Cancer : केवळ अनुवंशिकताच नाही, तर तुमची ही कारणेही ठरताहेत ब्रेस्ट कॅन्सरसाठी कारणीभूत!

Breast Cancer Risk Rising in India : भारतातील महिलांच्या आरोग्यासमोर सध्या 'स्तनाचा कर्करोग' (Breast Cancer) हे एक मोठे आव्हान बनले आहे. पूर्वी हा आजार केवळ वाढत्या वयानुसार किंवा कौटुंबिक इतिहासामुळे होतो, असा समज होता. मात्र, अलिकडच्या संशोधनातून एक धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे-तुमची बदलती जीवनशैली, अपुरी झोप आणि वाढता ताण या कर्करोगाला निमंत्रण देत आहेत.

वाढती आकडेवारी आणि चिंतेचे कारण

'इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च' (ICMR) च्या आकडेवारीनुसार, भारतात स्तनाच्या कर्करोगाच्या रुग्णांमध्ये दरवर्षी ६ टक्क्यांनी वाढ होत आहे.

सर्वात चिंतेची बाब म्हणजे, हा आजार आता ३५ ते ५० वयोगटातील तरुण महिलांमध्ये मोठ्या प्रमाणात दिसून येत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, शहरी भागातील महिला याला अधिक बळी पडत आहेत.

१. अपुरी झोप आणि कर्करोगाचा संबंध

शरीराची नैसर्गिक घड्याळ (Circadian Rhythm) बिघडणे हा कर्करोगाचा एक मोठा धोका ठरत आहे.

हार्मोनल असंतुलन: कमी झोपेमुळे 'मेलाटोनिन' हार्मोनची पातळी कमी होते, ज्याचा थेट परिणाम इस्ट्रोजेन हार्मोनवर होतो. इस्ट्रोजेनचे संतुलन बिघडल्यास कर्करोगाच्या पेशी वाढण्याची शक्यता निर्माण होते.

नपुंसक डीएनए दुरुस्ती : झोप पूर्ण न झाल्यामुळे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती आणि डीएनए (DNA) दुरुस्तीची प्रक्रिया कमकुवत होते, ज्यामुळे पेशींमधील दोष वाढत जातात.

२. पोटाभोवतीचा लठ्ठपणा: एक छुपा शत्रू

केवळ वजन वाढणेच नाही, तर पोटाच्या घेराभोवती चरबी जमा होणे (Abdominal Obesity) अधिक धोकादायक आहे. रजोनिवृत्तीनंतर (Menopause), पोटाची ही चरबी शरीरात इस्ट्रोजेनचा मुख्य स्रोत बनते.

यामुळे हार्मोन-संवेदनशील कर्करोगाचा धोका वाढतो. पोटातील चरबीमुळे शरीरात जळजळ (Inflammation) वाढते आणि इन्सुलिनची पातळी बिघडते, जे कर्करोगासाठी पोषक ठरते.

३. अनुवंशिकता विरुद्ध जीवनशैली

अनेक महिलांना वाटते की त्यांच्या कुटुंबात कोणालाही कर्करोग नाही, म्हणजे त्यांना धोका नाही. मात्र, काही तज्ज्ञांच्या मते, आता दीर्घकालीन झोपेचा अभाव, नाईट शिफ्टमधील काम आणि उच्च मानसिक ताण हे घटक अनुवंशिकतेइतकेच प्रबळ ठरत आहेत.

तरुण महिलांमध्ये प्रमाण वाढण्याची मुख्य कारणे

भारतात कमी वयात कर्करोग वाढण्यामागे खालील पाच प्रमुख कारणे आहेत:

• बैठी जीवनशैली : शारीरिक हालचालींचा अभाव.
• उशिरा गर्भधारणा : कौटुंबिक नियोजनातील बदलांमुळे होणारा परिणाम.
• स्तनपानाचा अभाव : बाळाला पुरेसे स्तनपान न देणे.
• तणाव : वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्यातील वाढता ताण.
• पाश्चात्य आहार : प्रक्रिया केलेले पदार्थ आणि जंक फूडचे अतिसेवन.

प्रतिबंधात्मक उपाय: धोका कसा कमी करावा?

जीवनशैलीतील छोटे बदल कर्करोगाचा धोका पूर्णपणे संपवू शकत नसले, तरी तो लक्षणीयरीत्या कमी करू शकतात:

• नियमित व्यायाम : दिवसातून किमान ३०-४० मिनिटे चाला किंवा व्यायाम करा.
• पुरेशी झोप : रात्री ७ ते ८ तासांची शांत झोप घेण्याचा प्रयत्न करा.
• ताण व्यवस्थापन : योग, ध्यान किंवा छंदांच्या माध्यमातून मानसिक ताण कमी करा.
• तपासणी : ३० वर्षांनंतर महिलांनी वेळोवेळी क्लिनिकल स्तन तपासणी किंवा अल्ट्रासाऊंड करणे आवश्यक आहे. जर कुटुंबात इतिहास असेल किंवा तुम्ही उच्च ताणाखाली असाल, तर डॉक्टरांच्या सल्ल्याने लवकरात लवकर मॅमोग्राफी सुरू करावी.