गोड न खाताही साखरेची पातळी का वाढते?; मधुमेहाचा धोका वाढवणाऱ्या 'या' 8 सवयी, वेळीच व्हा सावध!

High Blood Sugar Without Sweets : उच्च रक्तातील साखर म्हणजे केवळ जास्त गोड खाणे, हा एक मोठा गैरसमज आहे. मधुमेहाबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी दरवर्षी १४ नोव्हेंबर रोजी जागतिक मधुमेह दिन साजरा केला जातो. या दिनानिमित्त, 'मी गोड पदार्थ खाल्ल्याशिवायही माझ्या साखरेची पातळी का वाढते?' या सामान्य प्रश्नामागील कारणे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

रोग नियंत्रण आणि प्रतिबंध केंद्रांच्या मते, रक्तातील साखरेच्या वाढीमागे आपली जीवनशैली आणि इतर अनेक घटक जबाबदार आहेत. गोड पदार्थांशी थेट संबंध नसतानाही, तुमच्या शरीरातील ग्लुकोजची पातळी का वाढू शकते, याची प्रमुख ८ कारणे आहेत, जाणून घ्या त्याविषयी सर्व काही...!

गोड न खाल्ल्यानेही साखर वाढण्याची ८ प्रमुख कारणे

पहाटेची साखरेची वाढ

सकाळी ४ ते ८ या वेळेत शरीरात कॉर्टिसोल आणि ग्रोथ हार्मोन यांसारखे काही हार्मोन्स तयार होतात. हे हार्मोन्स तुमच्या यकृताला अधिक ग्लुकोज तयार करण्याची सूचना देतात, ज्यामुळे तुम्हाला जागे होण्यास मदत होते. जर तुम्हाला मधुमेह असेल, तर तुमचे शरीर पुरेसे इन्सुलिन तयार करत नाही, परिणामी सकाळी उठल्यावर तुमच्या रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढलेले दिसते.

रात्री कमी साखरेचे परिणाम

जर रात्री तुमच्या रक्तातील साखरेचे प्रमाण खूप कमी झाले, तर शरीर त्याची भरपाई करण्यासाठी सकाळी जास्त ग्लुकोज तयार करते. याला 'सोमोगी इफेक्ट' (Somogyi Effect) असेही म्हणतात. यामुळे तुम्हाला जागे झाल्यावर रक्तातील साखरेचे प्रमाण जास्त जाणवते. हे विशेषतः रात्री इन्सुलिन घेणाऱ्या लोकांमध्ये दिसून येते.

सर्दी, खोकला किंवा फ्लू

जेव्हा शरीरात विषाणूजन्य संसर्ग होतो किंवा सर्दी-फ्लू होतो, तेव्हा शरीर संसर्गाशी लढण्यासाठी ताण संप्रेरक (Stress Hormones) सोडते. ही संप्रेरके रक्तातील साखर वाढवण्यास कारणीभूत ठरतात.

शारीरिक आणि मानसिक ताण

अति ताण, चिंता, अपुरी झोप, जास्त उष्णता, थंडी किंवा उन्हाचा ताप या सर्वांमुळे शरीरावर ताण येतो. ताणतणावामुळे कॉर्टिसॉल या संप्रेरकाची पातळी वाढते, ज्यामुळे यकृत अधिक ग्लुकोज रक्तामध्ये सोडते आणि साखरेची पातळी वाढते.

निर्जलीकरण

शरीरात पाण्याची कमतरता झाल्यास त्यामुळे रक्त जाड होते. यामुळे ग्लुकोजची पातळी वाढत नाही, पण रक्तातील साखरेची पातळी जास्त दिसू लागते याउलट, जास्त साखरेमुळे वारंवार लघवी होऊन अधिक निर्जलीकरण होऊ शकते.

मासिक पाळी आणि रजोनिवृत्ती

महिलांमध्ये मासिक पाळी आणि रजोनिवृत्तीच्या काळात इस्ट्रोजेन या संप्रेरकाची पातळी कमी होते. यामुळे शरीर इन्सुलिनला कमी प्रतिसाद देते (इन्सुलिन प्रतिरोध), परिणामी रक्तातील साखर वाढू शकते.

स्टिरॉइड औषधे

जळजळ किंवा इतर वैद्यकीय परिस्थितींसाठी दिली जाणारी प्रेडनिसोन सारखी स्टिरॉइड औषधे (Steroid Drugs) मधुमेहाच्या रुग्णांसाठी आव्हान निर्माण करतात. ही औषधे यकृतातील ग्लुकोजची पातळी वाढवतात आणि इन्सुलिनचे उत्पादन कमी करतात, ज्यामुळे रक्तातील साखरेची पातळी लक्षणीय वाढते.

योग्य वेळी औषधे न घेणे!

मधुमेहाची औषधे किंवा इन्सुलिन वेळेवर न घेणे किंवा पुरेसे प्रमाणात न घेणे हे साखरेची पातळी वाढण्याचे सर्वात थेट कारण आहे. औषधांच्या डोसमध्ये अनियमितता असल्यास रक्तातील साखर नैसर्गिकरित्या वाढू शकते.