वैद्यकीय क्षेत्रात क्रांती:NEET नव्हे, तर 'ही' परीक्षा घडवणार डॉक्टर, प्रक्रियेत मोठा बदल!

NEET to Be Replaced by NExT Exam : भारतातील वैद्यकीय शिक्षण आणि डॉक्टर बनण्याच्या प्रक्रियेत लवकरच एक ऐतिहासिक बदल होणार आहे. राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोगाने (NMC) देशातील वैद्यकीय पदवीधरांसाठी राष्ट्रीय एक्झिट टेस्ट (National Exit Test - NExT) लागू करण्याची तयारी सुरू केली आहे.

ही महत्त्वाकांक्षी परीक्षा सध्याची NEET PG परीक्षा आणि वैद्यकीय पदवीचा अंतिम टप्पा असलेल्या MBBS अंतिम वर्षाच्या परीक्षांची जागा घेईल, ज्यामुळे डॉक्टरशिप, परवाना आणि पदव्युत्तर प्रवेशाची प्रक्रिया एकाच छताखाली येईल.

NExT : एकच परीक्षा, अनेक उद्देश!

सध्या वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये प्रवेशासाठी NEET ही परीक्षा घेतली जाते. मात्र, NExT लागू झाल्यानंतर, डॉक्टर बनण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेसाठी ही एकच परीक्षा असेल, जी खालील उद्दिष्टे पूर्ण करेल.

डॉक्टरशिप परवाना (Licensure): NExT उत्तीर्ण केल्यावरच उमेदवारांना वैद्यकीय व्यवसाय करण्याचा परवाना (License) मिळेल.

पदव्युत्तर प्रवेश : पदव्युत्तर (Post Graduate - PG) वैद्यकीय अभ्यासक्रमांमध्ये (उदा. MD/MS) प्रवेश केवळ NExT परीक्षेत मिळालेल्या गुणवत्तेवर आधारित असेल.

MBBS अंतिम वर्षाची परीक्षा : ही परीक्षा MBBS अभ्यासक्रमाच्या अंतिम वर्षाच्या परीक्षेची जागा घेईल.

समान मूल्यांकन : NMC नुसार, NExT भारतातील सर्व वैद्यकीय महाविद्यालयांतील विद्यार्थ्यांचे समान पातळीवर मूल्यांकन करण्यासाठी तयार केली आहे, ज्यामुळे वैद्यकीय शिक्षणाच्या दर्जा आणि डॉक्टरांच्या पात्रतेत सुधारणा अपेक्षित आहे.

• सध्याची स्थिती - NExT लागू झाल्यावर बदल!
• NEET-PG - पदव्युत्तर प्रवेशासाठी होणारी ही परीक्षा रद्द होईल.
• MBBS अंतिम वर्षाची परीक्षा- ही परीक्षा रद्द होईल आणि NExT ही अंतिम परीक्षा असेल.
• FMGE (Foreign Medical Graduate Exam) - परदेशी MBBS पदवीधारकांना (FMGE) वैद्यकीय व्यवसाय परवान्यासाठी द्यावी लागणारी ही परीक्षा रद्द होईल. परदेशी विद्यार्थी आता भारतीय विद्यार्थ्यांसह NExT मध्ये सहभागी होऊ शकतील.

NExT तातडीने लागू होणार नाही: मॉक टेस्टवर भर!

NMC ने NExT लागू करण्याची प्रक्रिया घाईगडबडीत न करता, व्यवस्थित तयारीने करण्याचे ठरवले आहे.

विलंब

NMC अध्यक्षांच्या म्हणण्यानुसार, NExT परीक्षा ऑगस्ट २०२५ पासून राबविण्याचे नियोजन होते, परंतु ती पुढे ढकलण्यात आली आहे.

चाचणी कालावधी

फेडरेशन ऑफ ऑल इंडिया मेडिकल असोसिएशनशी (FAIMA) झालेल्या बैठकीनंतर, पुढील तीन ते चार वर्षांत मॉक टेस्ट (Mock Tests) घेण्याचे नियोजन आहे.

उद्देश

या चाचणी परीक्षा NExT लागू करण्याच्या व्यवहार्यतेचे (Feasibility) मूल्यांकन करतील. या चाचणीचा संपूर्ण खर्च NMC उचलणार आहे.

सध्याची स्थिती

NExT लगेच लागू केली जाणार नाही; त्याऐवजी, सध्या तिची रचना, तयारी आणि संबंधित पक्षांकडून अभिप्राय घेण्याचे काम केले जाईल.

विद्यार्थी आणि डॉक्टरांचा पूर्वीचा निषेध!

NExT च्या अंमलबजावणीला पूर्वी विद्यार्थी आणि अनेक डॉक्टर संघटनांनी विरोध केला होता.

पहिला प्रयत्न

२०१९ मध्ये, NMC ने २०१९ च्या बॅचसाठी NExT परीक्षा २०२३ मध्ये आयोजित करण्याची योजना आखली होती.

विरोध

मात्र, विद्यार्थ्यांच्या तीव्र निषेधानंतर ही योजना अनिश्चित काळासाठी पुढे ढकलण्यात आली होती.

युक्तिवाद

विद्यार्थ्यांचा युक्तिवाद होता की ही परीक्षा NMC कायदा २०१९ च्या तरतुदींचे उल्लंघन करते आणि वैद्यकीय विद्यार्थ्यांवरील शैक्षणिक दबाव वाढवेल.