जागतिक संकटात भारताची 'सुरक्षा कवच': लवचिक पायाभूत सुविधाच ठरणार विकासाची गुरुकिल्ली - करण अदानी

Karan Adani infrastructure strategy : जागतिक पुरवठा साखळीतील व्यत्ययांवर मात करण्यासाठी भारताला लवचिक पायाभूत सुविधा आणि मजबूत लॉजिस्टिक्स नेटवर्कची नितांत गरज असल्याचे अदानी पोर्ट्स अँड स्पेशल इकॉनॉमिक झोन (APSEZ) चे व्यवस्थापकीय संचालक करण अदानी यांनी प्रतिपादन केले. नवी दिल्ली येथे झालेल्या एका वार्षिक परिषदेत बोलताना त्यांनी व्यापार, उत्पादन आणि आर्थिक विस्ताराला गती देण्यासाठी ग्रीनफील्ड पायाभूत सुविधांमध्ये दरवर्षी ₹२ लाख कोटी गुंतवणूक करण्याचे आवाहन केले.

भू-राजकीय तणाव आणि बदललेल्या व्यापारी मार्गांमुळे जागतिक व्यापार नेटवर्कमधील (World Trade Network) असुरक्षितता उघड झाली आहे, असे अदानींनी नमूद केले. पश्चिम आशियातील अलीकडील घडामोडींनी होर्मुझची सामुद्रधुनी, सुएझ कालवा आणि मलाक्काची सामुद्रधुनी यांसारख्या महत्त्वाच्या सागरी अडथळ्यांशी (Maritime Chokepoints) संबंधित धोके अधोरेखित केले आहेत, असेही त्यांनी सांगितले. या मार्गांवरील अडथळे जागतिक पुरवठा साखळींवर गंभीर परिणाम करू शकतात.

यामुळे देशांनी मजबूत लॉजिस्टिक्स पायाभूत सुविधा उभारणे आणि व्यापार नेटवर्कमध्ये विविधता आणणे अत्यावश्यक आहे. कोविड-१९ महामारी आणि भू-राजकीय संघर्षांमुळे २०२० पासून जागतिक पुरवठा साखळ्यांना वारंवार धक्के बसले आहेत, असे अदानी म्हणाले. आर्थिक स्थिरता आणि वाढ राखण्यासाठी राष्ट्रांनी एकात्मिक पायाभूत सुविधा आणि मजबूत लॉजिस्टिक्स प्रणालीवर लक्ष केंद्रित करणे महत्त्वाचे आहे.

अदानी समूहाने विकसित केलेले पायाभूत सुविधा प्लॅटफॉर्म भारताच्या व्यापार, लॉजिस्टिक्स आणि ऊर्जा सुरक्षेला राष्ट्रीय संपत्ती म्हणून पाठिंबा देतात. समूहाची पायाभूत सुविधा रणनीती या जागतिक बदलांशी सुसंगत असून, बंदरे, लॉजिस्टिक्स, ऊर्जा आणि विमानतळांत प्लॅटफॉर्म विस्तारून भारताची व्यापार, उत्पादन आणि आर्थिक विकासाची क्षमता बळकट करणे हे उद्दिष्ट आहे.

आज उभारल्या जाणाऱ्या पायाभूत सुविधा देशाच्या भविष्यातील विकासात निर्णायक भूमिका बजावतील, असा विश्वास अदानींनी व्यक्त केला. भारताचा सर्वात कार्यक्षम लॉजिस्टिक्स प्रदाता आणि कमी खर्चाचा वीज जनरेटर बनणे, तसेच मजबूत कॉर्पोरेट प्रशासन राखणे हे समूहाचे दीर्घकालीन ध्येय आहे. लॉजिस्टिक्स खर्च कमी करणे हे प्रमुख लक्ष आहे.

बंदरे, वाहतूक नेटवर्क, विमानतळ आणि लॉजिस्टिक्स सिस्टीममधील चांगले एकत्रीकरण पुरवठा साखळीची कार्यक्षमता लक्षणीयरीत्या सुधारू शकते, असे अदानी म्हणाले. या दीर्घकालीन दृष्टिकोनाला बळ देण्यासाठी, अदानी समूह पुढील पाच वर्षांत ग्रीनफील्ड पायाभूत सुविधा प्रकल्पांमध्ये दरवर्षी सुमारे ₹२ लाख कोटींची गुंतवणूक करणार आहे.

या गुंतवणुकीत अक्षय ऊर्जा, वीज प्रसारण, विमानतळ, लॉजिस्टिक्स नेटवर्क, डेटा सेंटर, बॅटरी स्टोरेज आणि पूरक अक्षय ऊर्जा तंत्रज्ञान या क्षेत्रांचा समावेश असेल. सिमेंट, अॅल्युमिनियम, तांबे आणि संरक्षण उत्पादन यांसारख्या पायाभूत सुविधा विकासाला पूरक उद्योगांमध्येही कंपनी विस्तार करत आहे.

२०३० पर्यंत अदानी समूह विमानतळ प्रवासी हाताळणी क्षमता १०० दशलक्षांवरून २०० दशलक्षांपर्यंत, बंदर क्षमता ६०० दशलक्ष मेट्रिक टन (MMT) वरून १,२०० MMT पर्यंत, अक्षय ऊर्जा १८ गिगावॅटवरून ५० गिगावॅटपर्यंत आणि औष्णिक वीज निर्मिती क्षमता १७ गिगावॅटवरून ४५ गिगावॅटपर्यंत वाढवण्याचे उद्दिष्ट बाळगतो.

इस्रायलमधील हैफा बंदरासह आंतरराष्ट्रीय मालमत्ता हाताळणाऱ्या APSEZ ला बदलत्या जागतिक व्यापार पद्धतींशी जुळवून घ्यावे लागत आहे. अनेक जागतिक कंपन्या लवचिकता वाढवण्यासाठी प्रादेशिक पुरवठा साखळ्यांकडे (Regional Supply Chains) वळत असल्याचे अदानींनी निरीक्षणातून सांगितले.

विकासाला मजबूत मूल्यांनी मार्गदर्शन करावे असे अदानींनी अधोरेखित केले. वेग आणि प्रमाण महत्त्वाचे असले तरी सहानुभूती (Empathy) आणि जबाबदारी (Responsibility) तितकीच महत्त्वाची आहे, असे ते म्हणाले. नेतृत्वाकडे पाहण्याच्या त्यांच्या दृष्टिकोनाला आकार देण्यात पालकांच्या प्रभावाचे श्रेय त्यांनी दिले.

अदानी समूहाचे अध्यक्ष गौतम अदानी हे सतत प्रेरणास्रोत आहेत. शिक्षण, आरोग्यसेवा आणि शाश्वत उपजीविका क्षेत्रांत अदानी फाउंडेशनच्या माध्यमातून डॉ. प्रीती अदानी यांनी केलेल्या कार्याचेही त्यांनी कौतुक केले. समूह भारताच्या विकासाच्या कथेसाठी आणि देशाच्या दीर्घकालीन पायाभूत सुविधांच्या निर्मितीसाठी दृढपणे कटिबद्ध असल्याचे करण अदानींनी समारोप करताना सांगितले.