नखापेक्षा लहान ही 'चिप' बदलवणार भारताचे भविष्य! या आधुनिक तंत्रज्ञानाने भारत होणार महासत्ता! वाचा

Published: Thursday, September 12, 2024, 18:04 [IST]

semiconductors :जगातील पहिली महासत्ता इंग्लंड होता. युद्ध, नीतीच्या बळावर इंग्लंडने अनेक देशांवर सत्ता गाजवली.‌ पण, नंतर इतर देशांना गुलाम ना करता त्यांना तंत्रज्ञानाआधारे आपल्या बाजूने झुकता येते, आपल्या गटात घेता येते हे रशिया, अमेरिकेने दाखवून दिले. पुढे याच देशांच्या पावलावर जपान आणि चीनने पाऊल ठेवले.‌

आता या रांगेत बसण्यासाठी नवा भारत सज्ज झाला आहे. सेमीकंडक्टरच्या माध्यमातून भारत महासत्ता होण्याकडे कूच करीत आहे, हे तंत्रज्ञान काय आहे, त्याचा भारताला काय फायदा होणार, याचा या लेखातून विस्तृत आढावा घेतला आहे.

एकात्मिक सर्किट (IC), सामान्यत: 'चिप' किंवा 'सेमीकंडक्टर' म्हणून ओळखले जाणारे, हे आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या विकासाचा कणा आहे. स्मार्टफोन, वैद्यकीय उपकरणे, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), क्वांटम कंप्युटिंग, अंतराळ शोध, अणुऊर्जा आणि दूरसंचार यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये प्रचंड महत्त्व राखणारे सेमीकंडक्टर हे चौथ्या औद्योगिक क्रांतीला चालना देणारे घटक आहेत. यामुळेच, जागतिक अर्थव्यवस्थेमध्ये सेमीकंडक्टर हे कच्चे तेल, रिफाइंड ऑइल आणि ऑटोमोबाईल्सनंतर चौथ्या क्रमांकाचे सर्वांत जास्त व्यापार केलेले उत्पादन ठरले आहे.

सेमीकंडक्टर उद्योगातील जागतिक स्थिती

सेमीकंडक्टर उद्योग हे जागतिक स्तरावर तांत्रिक आणि आर्थिक महत्त्वाचे क्षेत्र आहे. अमेरिका, चीन, तैवान, दक्षिण कोरिया आणि जपान हे देश सेमीकंडक्टर उत्पादनाच्या बाबतीत आघाडीवर आहेत. या तंत्रज्ञानामुळे विविध क्षेत्रांमध्ये नवकल्पनांना चालना मिळाली आहे, ज्यामुळे अर्थव्यवस्थेत मोठ्या प्रमाणावर परिवर्तन होत आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेत वाढत्या मागणीमुळे सेमीकंडक्टर उद्योगाने तंत्रज्ञानाच्या प्रत्येक कोपऱ्यात प्रवेश केला आहे.

भारताच्या सेमीकंडक्टर उद्योगाचे महत्त्व

भारताने देखील या क्षेत्राचे महत्त्व ओळखून, स्वतःला सेमीकंडक्टर उत्पादनाच्या जगात एक प्रमुख खेळाडू म्हणून उभे करण्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली, भारताने सेमीकंडक्टर उत्पादनाला चालना देण्यासाठी 'सेमीकंडक्टर मिशन' सुरू केले आहे. या योजनेचा उद्देश भारताला सेमीकंडक्टर उत्पादनात आत्मनिर्भर करणे, जागतिक बाजारपेठेत स्पर्धात्मक बनवणे आणि या क्षेत्रात हजारो रोजगार निर्माण करणे आहे.

सेमीकंडक्टर उत्पादनाचे फायदे

सेमीकंडक्टर उत्पादनाच्या विस्तारामुळे भारताच्या अर्थव्यवस्थेला मोठी चालना मिळू शकते. या उद्योगाच्या वाढीमुळे नवीन स्टार्टअप्स, उद्योग, संशोधन आणि विकास क्षेत्रांचा विकास होईल. याशिवाय, सेमीकंडक्टर उत्पादनातून तयार होणाऱ्या तांत्रिक उपकरणांची गुणवत्ता सुधारेल आणि भारतात उच्चस्तरीय तंत्रज्ञान उपलब्ध होईल. यामुळे जागतिक बाजारपेठेत भारताची स्थिती मजबूत होईल.

सेमीकंडक्टर उद्योगाचे भविष्य

भारत सेमीकंडक्टर उत्पादनात जागतिक स्तरावर आपली ओळख निर्माण करण्याच्या तयारीत आहे. यासाठी देशात विशेषत: संशोधन व विकास केंद्रे, तांत्रिक कुशलता प्रशिक्षण कार्यक्रम, वित्तीय गुंतवणूक आणि सरकारी सहकार्याची आवश्यकता आहे. याशिवाय, आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांना आकर्षित करून भारतात उत्पादन केंद्रे स्थापन करण्यावर भर दिला जाईल. यामुळे केवळ तांत्रिक आत्मनिर्भरता मिळणार नाही तर भारताला जागतिक तंत्रज्ञान मंचावर एक प्रमुख भूमिका निभवण्याची संधी मिळेल.

भारतातील सेमीकंडक्टर उद्योगाचा विस्तार म्हणजे केवळ एक तांत्रिक क्रांती नसून, ही देशाच्या भविष्याची आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीसाठी एक महत्वपूर्ण पाऊल आहे. भारताच्या नवकल्पना आणि जागतिक महत्त्वाकांक्षांनी या क्षेत्रातील प्रगतीला नवा वेग दिला आहे. हा उद्योग जागतिक स्तरावर भारताला एक नवा ओळख निर्माण करेल आणि देशाला आत्मनिर्भर, तांत्रिकदृष्ट्या सशक्त आणि आर्थिकदृष्ट्या विकसित करेल.

Published On September 12, 2024