Budget 2026 : काय झाले स्वस्त, काय झाले महाग, तुमच्या खिशावर कसा परिणाम, वाचा 10 पॉईंटमध्ये सविस्तर!

Updated: Sunday, February 1, 2026, 16:12 [IST]

Budget 2026 Impact : भारताच्या अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी रविवारी (१ फेब्रुवारी २०२६) लोकसभेत देशाचा आगामी अर्थसंकल्प सादर केला. "युवा शक्ती" या मध्यवर्ती संकल्पनेवर आधारित असलेल्या या अर्थसंकल्पात उत्पादकता वाढवणे (वेग), मानवी क्षमतांचा विकास (क्षमता) आणि रोजगाराच्या संधी (सर्वांचा पाठिंबा) या त्रिसूत्रीवर भर देण्यात आला आहे.

हा अर्थसंकल्प सामान्य माणसाच्या खिशावर फार मोठा बोजा न टाकणारा, उलट आरोग्य आणि शिक्षणाच्या क्षेत्रात मोठा दिलासा देणारा ठरला आहे. जाणून घेऊया या अर्थसंकल्पातील १० मोठे बदल आणि तुमच्या पाकिटावर होणारा त्याचा थेट परिणाम.

१. आयकर: स्लॅब तेच, पण प्रक्रिया सुटसुटीत

यंदा प्राप्तिकर स्लॅबमध्ये कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. मात्र, १ एप्रिलपासून नवीन प्राप्तिकर कायदा लागू होत आहे.

बदल: ₹१२.७५ लाखांपर्यंतचे उत्पन्न प्रभावीपणे करमुक्त राहील. आयटीआर फॉर्म सोपे केले असून सुधारित रिटर्नची मुदत ३१ मार्चपर्यंत वाढवली आहे.

पाकिटावर परिणाम: पगारदार वर्गाला (₹१०-१५ लाख उत्पन्न गट) सुटसुटीत प्रक्रियेमुळे वार्षिक ₹५,००० ते १०,००० रुपयांची बचत होईल.

२. आरोग्य क्षेत्रात मोठा दिलासा: कर्करोगाची औषधे स्वस्त

कर्करोगासारख्या गंभीर आजाराशी लढणाऱ्या रुग्णांसाठी सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे.

बदल: १७ प्रकारच्या कर्करोग औषधांवर आणि ७ दुर्मिळ आजारांच्या औषधांवरील सीमा शुल्क (Customs Duty) पूर्णपणे माफ करण्यात आले आहे.

पाकिटावर परिणाम: कर्करोगाच्या रुग्णांचा मासिक खर्च ₹५,००० ते १५,००० रुपयांनी कमी होईल. एकूण औषधे २०-३०% स्वस्त होतील.

३. परदेश प्रवास आणि शिक्षण झाले स्वस्त

परदेशात शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि पर्यटकांसाठी ही मोठी आनंदाची बातमी आहे.

बदल: परदेशी टूर पॅकेजेस, शिक्षण आणि वैद्यकीय खर्चावरील टीसीएस (TCS) ५-२०% वरून थेट २% पर्यंत कमी केला आहे.

पाकिटावर परिणाम: ₹२० लाखांच्या परदेशी शिक्षणावर आता सुमारे ₹६०,००० रुपयांची बचत होईल.

४. एमएसएमई (MSME) आणि रोजगाराला बळ

लहान उद्योजकांसाठी ₹१०,००० कोटींच्या विकास निधीची घोषणा करण्यात आली आहे.

बदल: 'महात्मा गांधी स्वयंरोजगार योजना' जाहीर करण्यात आली असून तंत्रज्ञान सुधारणेवर भर दिला आहे.

पाकिटावर परिणाम: यामुळे सुमारे ४ कोटी नवीन नोकऱ्या निर्माण होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे मध्यमवर्गीय कुटुंबांच्या उत्पन्नात वाढ होईल.

५. हाय-स्पीड रेल्वे आणि पायाभूत सुविधा

पायाभूत सुविधांसाठी ₹१२.२ लाख कोटींची विक्रमी तरतूद करण्यात आली आहे.

बदल: दिल्ली-वाराणसीसह ७ हाय-स्पीड रेल्वे कॉरिडॉर आणि २० नवीन जलमार्गांचे नियोजन.

पाकिटावर परिणाम: जलद प्रवासामुळे उत्पादकता वाढेल आणि रेल्वे/जलमार्ग प्रवास खर्च २०-३०% ने कमी होईल.

६. औषध निर्मितीत भारत होणार 'आत्मनिर्भर'

'बायो फार्मा शक्ती' योजनेसाठी ₹१०,००० कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे.

बदल: पुढील ५ वर्षांत देशांतर्गत औषध उत्पादनावर लक्ष केंद्रित केले जाईल.

पाकिटावर परिणाम: आयात कमी झाल्यामुळे जेनेरिक औषधे १०-२०% स्वस्त होतील, ज्यामुळे वार्षिक ₹५,००० ते १५,००० बचत होईल.

७. गॅजेट्स आणि मोबाईल स्वस्त होणार

सेमीकंडक्टर मिशन २.० मुळे इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रात क्रांती अपेक्षित आहे.

बदल: देशांतर्गत उत्पादनाला चालना देण्यासाठी ४०,००० कोटींची तरतूद.

पाकिटावर परिणाम: मोबाईल फोन आणि गॅजेट्स ५-१०% स्वस्त होतील.

८. मानसिक आरोग्य आणि आयुर्वेद

बदल: ३ नवीन आयुर्वेद एम्स (AIIMS) आणि ५ वैद्यकीय पर्यटन केंद्रांची स्थापना होणार आहे.

पाकिटावर परिणाम: सरकारी सुविधा वाढल्यामुळे खाजगी रुग्णालयांवरील अवलंबित्व कमी होऊन १५-२५% खर्च वाचेल.

९. शहरांचा कायापालट (टियर-२ आणि टियर-३)

बदल: ५ लाखांहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या शहरांच्या विकासासाठी ₹१२.२ लाख कोटींचे बजेट.

पाकिटावर परिणाम: वाहतूक सोयी स्वस्त होतील आणि शहरी भागात रोजगाराच्या संधी वाढून एकूण उत्पन्नात १०% वाढ अपेक्षित आहे.

१०. मुलींचे शिक्षण आणि डिजिटल क्रांती

बदल: ८०० जिल्ह्यांत मुलींसाठी वसतिगृहे आणि शाळांमध्ये 'कंटेंट क्रिएटर लॅब' सुरू होणार.

पाकिटावर परिणाम: वसतिगृहांमुळे मुलींच्या शिक्षणाचा वार्षिक ₹२०,००० ते ५०,००० खर्च वाचेल. शेतकऱ्यांसाठी एआय (AI) टूल्समुळे शेतीचा खर्च १०-१५% कमी होईल.