Budget 2026 : अर्थसंकल्पात सामान्यांसाठी 'या' 6 मोठ्या घोषणा! पण तुमचा काय फायदा होणार? वाचा

Budget 2026 highlights in marathi common man benefits : केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी रविवारी (१ फेब्रुवारी २०२६) लोकसभेत देशाचा २०२६-२७ या आर्थिक वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर केला. या बजेटमध्ये सरकारने मध्यमवर्गीय, शेतकरी आणि महिलांना केंद्रस्थानी ठेवून अनेक महत्त्वाच्या घोषणा केल्या आहेत. महागाईच्या काळात दिलासा मिळावा म्हणून टॅक्समध्ये सवलत देण्यासोबतच आरोग्य सेवा स्वस्त करण्यावर भर दिला आहे. खालीलप्रमाणे बजेटमधील महत्त्वाचे मुद्दे आहेत ज्याचा थेट फायदा सामान्य माणसाला होणार आहे.

१. मध्यमवर्गीयांना आयकर (Income Tax) सवलत

• गेल्या वर्षीच्या सवलतींनंतर यंदाही मध्यमवर्गीयांच्या हातात अधिक पैसा राहावा यासाठी प्रयत्न करण्यात आले आहेत:
• ७५,००० स्टँडर्ड डिडक्शन: पगारदार कर्मचाऱ्यांसाठी स्टँडर्ड डिडक्शन वाढवून ७५,००० रुपये करण्यात आले आहे.
• १२ लाखांपर्यंत करमुक्त: नवीन कर प्रणालीनुसार आता १२ लाख रुपयांपर्यंतच्या वार्षिक उत्पन्नावर कोणताही कर भरावा लागणार नाही (गेल्या वर्षीच्या तरतुदींनुसार).
• टॅक्स स्लॅबमध्ये बदल: ३०% कराचा उच्च दर आता २४ लाख रुपयांच्या पुढील उत्पन्नावर लागू होईल (पूर्वी ही मर्यादा १५ लाख होती).

२. आरोग्य क्षेत्र: कॅन्सरची औषधे स्वस्त

• आरोग्य खर्चाचा मोठा बोजा कमी करण्यासाठी सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे:
• कॅन्सरच्या (कर्करोग) १७ अत्यावश्यक औषधांवरील 'बेसिक कस्टम ड्युटी' पूर्णपणे हटवण्यात आली आहे.
• ७ दुर्मिळ आजारांवरील औषधांवरही आयात शुल्कात सवलत देण्यात आली आहे, ज्यामुळे महागडी औषधे परवडणाऱ्या किमतीत मिळतील.

३. महिलांसाठी 'SHE-मार्ट्स' आणि हॉस्टेल

• महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी सरकारने नवीन योजना आणल्या आहेत.
• SHE-मार्ट्स (She MARTS): ग्रामीण महिला उद्योजकांनी तयार केलेल्या मालाला बाजारपेठ मिळवून देण्यासाठी देशभरात कम्युनिटी-ओन्ड 'SHE-मार्ट्स' सुरू केले जातील.
• मुलींसाठी वसतिगृह: देशातील प्रत्येक जिल्ह्यात मुलींसाठी एक 'गर्ल्स हॉस्टेल' उभारण्याचा प्रस्ताव देण्यात आला आहे.
• लखपती दीदी: या योजनेचा विस्तार करून महिलांना यशस्वी उद्योजक बनवण्यासाठी नवीन संधी दिल्या जातील.

४. शेतकरी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था

• भारत-VISTAAR: शेतकऱ्यांना शेतीविषयक निर्णय घेण्यास मदत करण्यासाठी 'AI' आधारित बहुभाषिक टूल सुरू केले जाईल.
• पशुपालन सवलत: पशुपालकांना सुलभ कर्ज आणि अनुदानासाठी 'क्रेडिट-लिंक्ड सबसिडी' जाहीर करण्यात आली आहे.
• महात्मा गांधी ग्राम स्वराज: खादी आणि हस्तशिल्प उद्योगांना बळ देण्यासाठी ही नवीन मोहीम सुरू केली जाईल.

५. विद्यार्थी आणि शिक्षण

• ५ युनिव्हर्सिटी टाउनशिप: प्रमुख लॉजिस्टिक कॉरिडॉर जवळ ५ नवीन शैक्षणिक टाउनशिप उभारल्या जातील.
• व्होकेशनल कोर्सेस: १० लाख विद्यार्थ्यांना नामवंत कंपन्यांमध्ये इंटर्नशिप आणि प्रशिक्षणाची संधी दिली जाईल.

६. परदेश प्रवास आणि शिक्षण स्वस्त

• परदेशात शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि पर्यटनासाठी जाणारा खर्च कमी होणार आहे:
• परदेशातील टूर पॅकेज आणि शिक्षणासाठी लागणारा TCS (Tax Collection at Source) ५% वरून कमी करून २% करण्यात आला आहे
  

  स्वस्त झालेल्या वस्तू:

• मोबाईल फोन: मोबाईल संच आणि त्याचे सुटे भाग (Chargers, Display modules इ.) स्वस्त होतील.
• सोन्या-चांदीचे दागिने: सोन्या-चांदीवरील आयात शुल्कात कपात केल्यामुळे दागिने स्वस्त होणार आहेत.
• कॅन्सरची औषधे: कर्करोगावरील १७ अत्यावश्यक औषधांवरील कस्टम ड्युटी हटवल्यामुळे ही औषधे सामान्यांना परवडतील.
• लेदर आणि शूज: चामड्याच्या वस्तू आणि ठराविक ब्रँड्सचे बूट यांच्या किमती कमी होतील.
• सौर ऊर्जा उपकरणे: सोलर पॅनल्स आणि संबंधित साहित्यावरील शुल्कात सवलत देण्यात आली आहे.

महाग झालेल्या वस्तू:

• सिगारेट आणि तंबाखूजन्य पदार्थ: तंबाखूवर आधारित उत्पादनांवर कर वाढवल्याने ते महाग झाले आहेत.
• मद्य (काही राज्यांमध्ये): स्थानिक करांमुळे मद्याच्या किमतीत वाढ होऊ शकते.
• आयात केलेली महागडी खेळणी: बाहेरच्या देशातून मागवण्यात येणारी प्लास्टिक आणि इलेक्ट्रिक खेळणी महाग होतील.
• शेअर बाजारातील व्यवहार: 'Securities Transaction Tax' (STT) मध्ये वाढ झाल्यामुळे ट्रेडिंग करणे महाग पडणार आहे.
• आयात केलेले कापड: काही विदेशी कपड्यांवर सीमा शुल्क वाढवण्यात आले आहे.