गणेश चतुर्थी आणि मधुमेह: मधुमेह असलेल्या व्यक्ती मोदक खाऊ शकतात का? तज्ज्ञांनी दिला सल्ला

गणेश चतुर्थीचा सण आणि मोदक यांचे अतूट नाते आहे. भगवान गणेशांचा आवडता नैवेद्य म्हणून मोदकाला विशेष महत्त्व आहे. तांदळाचे पीठ, गूळ, नारळ आणि तूप वापरून तयार केलेला पारंपरिक मोदक चविष्ट असला तरी मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी तो खावा का, असा प्रश्न अनेकांना पडतो.

तज्ज्ञांच्या मते, उत्तर "होय" आहे-पण योग्य प्रमाणात. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींना मोदक पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. मात्र, प्रमाण, जेवणाची वेळ आणि रक्तातील साखरेचे नियंत्रण याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.

ज्ञान बाय गणेश - मेकिंग इंडिया विन ओव्हर डायबिटीस हा सन फार्माचा एक जनजागृती उपक्रम आहे, जो अमेरिकन डायबिटीस असोसिएशनच्या भागीदारीत सुरू करण्यात आला आहे. भारतीयांना तज्ज्ञांच्या मार्गदर्शनाखाली मिळालेल्या माहितीद्वारे मधुमेह अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास, त्याचे प्रतिबंध करण्यास आणि त्याचे व्यवस्थापन करण्यास मदत करण्यावर हा उपक्रम केंद्रित आहे.

मोदकामुळे रक्तातील साखर का वाढू शकते?

पारंपरिक मोदकात तांदळाचे पीठ आणि गुळामुळे कार्बोहायड्रेटचे प्रमाण जास्त असते. अनेकांना गूळ हा साखरेपेक्षा आरोग्यदायी वाटतो, परंतु तोही रक्तातील साखरेची पातळी वाढवू शकतो.
तसेच, तळलेले मोदक अधिक कॅलरी आणि चरबीयुक्त असल्याने ते मधुमेह असलेल्या व्यक्तींसाठी कमी योग्य पर्याय ठरतात.

तज्ज्ञांचे मत

"मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी सणासुदीचे पदार्थ पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. महत्त्वाचे म्हणजे प्रमाणावर नियंत्रण ठेवणे. रक्तातील साखर नियंत्रणात असल्यास आणि संतुलित जेवणाचा भाग म्हणून अधूनमधून एक लहान उकडीचा मोदक खाल्ला जाऊ शकतो. तळलेल्या मोदकाऐवजी उकडीचा मोदक निवडणे, एकापेक्षा जास्त मोदक न खाणे आणि जेवणानंतर 10-15 मिनिटे चालणे यामुळे जेवणानंतर रक्तातील साखर वाढण्याचा धोका कमी होऊ शकतो."
Dr Abhijeet Jawanjal ,Endocrinologist , Akola

मधुमेह असताना मोदक कसा खावा?

एका वेळेस फक्त एक छोटा उकडीचा मोदक खा.
रिकाम्या पोटी मोदक खाऊ नका; संतुलित जेवणानंतर खा.
डाळ, कडधान्ये, भाज्या किंवा दही यांसारख्या प्रथिने आणि फायबरयुक्त पदार्थांसोबत जेवण घ्या.
त्याच दिवशी इतर गोड पदार्थ आणि साखरयुक्त पेये टाळा.
जेवणानंतर 10-15 मिनिटे चालण्याची सवय ठेवा.

मधुमेहासाठी आरोग्यदायी मोदक तयार करता येतील का?

होय. घरी मोदक तयार करताना काही आरोग्यदायी बदल करता येतात.
परिष्कृत पिठाऐवजी नाचणी, ज्वारी किंवा इतर मिलेट्सचा वापर करा.
गुळाचे प्रमाण कमी ठेवा.
सुकामेवा आणि बिया घालून फायबर व आरोग्यदायी चरबी वाढवा.
तळलेल्या मोदकाऐवजी उकडीचे मोदक निवडा.

तथापि, हे पर्याय आरोग्यदायी असले तरी प्रमाणावर नियंत्रण ठेवणे तितकेच महत्त्वाचे आहे.

कोणाला अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे?

ज्यांचा मधुमेह नियंत्रणात नाही, ज्यांची रक्तातील साखर वारंवार वाढते, मूत्रपिंडाशी संबंधित मधुमेहाच्या समस्या आहेत किंवा ते गंभीर आजारातून बरे होत आहेत, त्यांनी गोड पदार्थ खाण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

सणाचा आनंद घ्या, पण जबाबदारीने

सण म्हणजे आनंदाचा आणि एकत्र येण्याचा काळ. मधुमेह असल्यामुळे आवडते पदार्थ पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. योग्य प्रमाण, संतुलित आहार, नियमित शारीरिक हालचाल आणि रक्तातील साखरेवर लक्ष ठेवून तुम्ही गणेश चतुर्थीचा आनंद आरोग्यदायी पद्धतीने साजरा करू शकता. SPI-IN-CVD-ZT---08-20260334

अस्वीकरण: ही माहिती केवळ रुग्णाच्या शिक्षणासाठी/जागरुकतेसाठी आहे. ही माहिती डॉक्टर किंवा आरोग्य सेवा तज्ज्ञांच्या सल्ल्याची जागा घेऊ शकत नाही. सन फार्मास्युटिकल्स लॅबोरेटरीज लिमिटेड (SPLL) अचूक आणि वेळेवर माहिती प्रदान करण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करते, परंतु या संदर्भात कोणतीही हमी देत नाही. आपण आपल्या डॉक्टरांचा किंवा आरोग्य सेवा तज्ञांचा सल्ला घेतला पाहिजे आणि केवळ त्यांच्याच सल्ल्यावर विश्वास ठेवला पाहिजे. सन फार्मास्युटिकल्स लॅबोरेटरीज लिमिटेड (SPLL) च्या पूर्वसूचनेशिवाय या माहितीचा कोणताही भाग कोणत्याही स्वरूपात किंवा कोणत्याही माध्यमातून (यांत्रिक किंवा इलेक्ट्रॉनिक पद्धतीने) पुनर्निर्मित, प्रसारित किंवा संग्रहित केला जाऊ नये.